Woda i roztwory

Chemia, klasa 7 · Rozpuszczanie

Najważniejsze w skrócie

Woda to bardzo dobry rozpuszczalnik — rozpuszcza wiele substancji, tworząc roztwory. W roztworze substancja rozpuszczana to substancja rozpuszczona, a ta, w której się rozpuszcza (najczęściej woda), to rozpuszczalnik. Nie wszystko rozpuszcza się w wodzie — np. olej i piasek nie.

Roztwór, w którym można jeszcze rozpuścić więcej substancji, jest nienasycony. Gdy substancja przestaje się rozpuszczać, roztwór jest nasycony. Rozpuszczanie można przyśpieszyć: mieszając, rozdrabniając substancję i podnosząc temperaturę. Ilość substancji w roztworze opisuje stężenie.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami
Wzór cząsteczki wody z zaznaczonym kątem między wiązaniami
Cząsteczka wody — kąt między wiązaniami (schemat) (Autor: Dan Craggs, Public domain, źródło)

Pojęcia

Roztwór
Jednorodna mieszanina substancji rozpuszczonej i rozpuszczalnika.
Rozpuszczalnik
Substancja, w której coś się rozpuszcza (często woda).
Substancja rozpuszczona
To, co rozpuściliśmy (np. sól, cukier).
Roztwór nasycony
Nie rozpuści już więcej substancji.
Roztwór nienasycony
Można rozpuścić w nim jeszcze więcej.
Co przyśpiesza rozpuszczanie?
Mieszanie, rozdrabnianie, wyższa temperatura.
Stężenie procentowe
Masa substancji rozpuszczonej zawarta w 100 g roztworu, podana w procentach.
Rozpuszczalność
Największa masa substancji, jaką można rozpuścić w 100 g wody w danej temperaturze.
Zawiesina
Mieszanina niejednorodna, w której cząstki z czasem opadają, np. mąka w wodzie.
Emulsja
Mieszanina dwóch niemieszających się cieczy, np. oleju z wodą.
Woda destylowana
Woda pozbawiona rozpuszczonych soli i innych substancji.
Obieg wody w przyrodzie
Krążenie wody: parowanie, skraplanie, opady i spływ do zbiorników.

Sprawdź się

1. Woda jest dobrym:

  1. metalem
  2. kwasem
  3. gazem
  4. rozpuszczalnikiem
Pokaż odpowiedź

D. rozpuszczalnikiem — Rozpuszcza wiele substancji.

2. Co przyśpiesza rozpuszczanie?

  1. ochłodzenie
  2. większe grudki
  3. mieszanie
  4. nakrycie
Pokaż odpowiedź

C. mieszanie — Mieszanie i wyższa temperatura.

3. Ile soli zawiera 200 g 10-procentowego roztworu soli?

  1. 10 g
  2. 30 g
  3. 20 g
  4. 100 g
Pokaż odpowiedź

C. 20 g — Stężenie 10% oznacza 10 g soli na każde 100 g roztworu, więc w 200 g jest 20 g. Odpowiedź 10 g byłaby poprawna dla 100 g roztworu, nie dla 200 g.

4. Zawiesina to mieszanina, w której:

  1. wszystko rozpuszcza się całkowicie
  2. występuje tylko gaz
  3. nie ma rozpuszczalnika
  4. cząstki są rozproszone i z czasem opadają
Pokaż odpowiedź

D. cząstki są rozproszone i z czasem opadają — Np. mąka wymieszana z wodą po chwili opada na dno.

5. Jak zmienia się rozpuszczalność gazu w wodzie przy wzroście ciśnienia?

  1. rośnie
  2. maleje
  3. nie zmienia się
  4. spada do zera
Pokaż odpowiedź

A. rośnie — Dlatego woda gazowana jest zamknięta w butelce pod ciśnieniem.

Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami