Alkohole, kwasy karboksylowe i estry

Pochodne węglowodorów powstają, gdy zamiast atomu wodoru pojawia się grupa funkcyjna. Grupa hydroksylowa −OH daje alkohole, grupa karboksylowa −COOH daje kwasy karboksylowe.

Alkohole tworzą szereg homologiczny: metanol, etanol, propanol. Metanol jest silnie trujący, a etanol powstaje w fermentacji cukrów. Kwas karboksylowy w reakcji z alkoholem daje ester — związek o przyjemnym zapachu, wykorzystywany w perfumach i aromatach spożywczych.

Grupa funkcyjna

Atom lub grupa atomów decydująca o właściwościach całej rodziny związków.

Metanol

CH₃OH — najprostszy alkohol, silnie trujący; grozi ślepotą i śmiercią.

Glicerol (gliceryna)

Alkohol z trzema grupami −OH; składnik kremów i syropów.

Fermentacja alkoholowa

Rozkład cukru przez drożdże na etanol i dwutlenek węgla.

Kwas mrówkowy

HCOOH — najprostszy kwas karboksylowy, obecny w jadzie mrówek i pokrzywach.

Kwas masłowy

Kwas karboksylowy odpowiedzialny za zapach zjełczałego masła.

Wyższe kwasy karboksylowe

Kwasy o długich łańcuchach, np. palmitynowy i stearynowy — budują tłuszcze.

Mydło

Sól sodowa lub potasowa wyższego kwasu karboksylowego.

Estryfikacja

Reakcja kwasu karboksylowego z alkoholem; powstaje ester i woda.

Ester

Związek o przyjemnym owocowym zapachu, stosowany w perfumach i aromatach.

Denaturat

Etanol z dodatkiem substancji trujących i barwiących, aby nie nadawał się do picia.

Dlaczego alkohole dobrze mieszają się z wodą?

Grupa −OH przypomina budową cząsteczkę wody i tworzy z nią silne oddziaływania.

1. Grupa funkcyjna alkoholi to:

1. −OH
2. −COOH
3. −NH₂
4. −CHO

2. Który alkohol jest silnie trujący i może spowodować ślepotę?

1. metanol
2. etanol
3. propanol
4. glicerol

3. Zjełczałe masło pachnie nieprzyjemnie z powodu:

1. kwasu masłowego
2. kwasu mrówkowego
3. etanolu
4. glicerolu

4. Wyższe kwasy karboksylowe, takie jak palmitynowy i stearynowy, budują:

1. tłuszcze
2. cukry
3. białka
4. witaminy

5. Który związek jest estrem?

1. octan etylu
2. etanol
3. kwas octowy
4. glicerol