Zasady i wodorotlenki

Chemia, klasa 8 · Chemia nieorganiczna

Najważniejsze w skrócie

Wodorotlenki to związki metalu z grupą wodorotlenową (OH). Rozpuszczalne w wodzie wodorotlenki tworzą roztwory zwane zasadami, np. wodorotlenek sodu (NaOH) i wodorotlenek potasu (KOH). Roztwory zasad mają odczyn zasadowy (pH powyżej 7) i są śliskie w dotyku, a wiele z nich to substancje żrące.

Zasady rozpoznajemy wskaźnikami: fenoloftaleina w zasadzie robi się malinowa, a oranż metylowy — żółty. Kwas i zasada mogą reagować ze sobą w reakcji zobojętniania, w której powstaje sól i woda. Zasady spotykamy m.in. w mydłach i środkach czyszczących.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami
Granulki wodorotlenku sodu
Wodorotlenek sodu (Autor: No machine-readable author provided. Walkerma assumed (based on copyright claims, Public domain, źródło)

Pojęcia

Wodorotlenek
Związek metalu z grupą OH.
Zasada
Rozpuszczalny w wodzie wodorotlenek (roztwór).
NaOH
Wodorotlenek sodu.
Odczyn zasadowy
pH powyżej 7.
Fenoloftaleina
W zasadzie robi się malinowa.
Zobojętnianie
Reakcja kwasu z zasadą → sól i woda.
Ca(OH)₂
Wodorotlenek wapnia, czyli wapno gaszone; jego roztwór to woda wapienna.
KOH
Wodorotlenek potasu — mocna zasada, silnie żrąca.
Soda kaustyczna
Potoczna nazwa wodorotlenku sodu NaOH.
Dysocjacja zasady
Rozpad zasady w wodzie na kationy metalu i aniony OH⁻.
Papierek uniwersalny w zasadzie
Barwi się na niebiesko lub zielono.
Wodorotlenek nierozpuszczalny
Np. Cu(OH)₂ — wytrąca się jako osad i nie tworzy zasady.

Sprawdź się

1. Jakie pH mają roztwory zasad?

  1. powyżej 7
  2. poniżej 7
  3. równe 7
  4. zawsze 0
Pokaż odpowiedź

A. powyżej 7 — Zasady mają pH większe od 7, a mocne, jak NaOH, zbliżają się do 14. pH poniżej 7 to odczyn kwasowy, czyli sytuacja odwrotna.

2. Jak fenoloftaleina reaguje w zasadzie?

  1. znika
  2. robi się czarna
  3. nie zmienia się
  4. robi się malinowa
Pokaż odpowiedź

D. robi się malinowa — W roztworze zasadowym fenoloftaleina barwi się na malinowo i po tym poznajemy zasadę. W kwasie i w wodzie pozostaje bezbarwna, więc brak zmiany też jest informacją.

3. Woda wapienna to roztwór:

  1. chlorku sodu
  2. kwasu solnego
  3. węglanu wapnia
  4. wodorotlenku wapnia Ca(OH)₂
Pokaż odpowiedź

D. wodorotlenku wapnia Ca(OH)₂ — Służy do wykrywania dwutlenku węgla.

4. Podczas dysocjacji zasady powstają aniony:

  1. H⁺
  2. Cl⁻
  3. SO₄²⁻
  4. OH⁻
Pokaż odpowiedź

D. OH⁻ — Jony wodorotlenkowe OH⁻ odpowiadają za odczyn zasadowy.

5. Jaki jon odpowiada za zasadowy odczyn roztworu?

  1. H⁺
  2. OH⁻
  3. Cl⁻
  4. SO₄²⁻
Pokaż odpowiedź

B. OH⁻ — Nadmiar anionów wodorotlenowych daje pH powyżej 7.

Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami