Budowa materii

Fizyka, klasa 7 · Właściwości materii

Najważniejsze w skrócie

Materia zbudowana jest z cząsteczek i atomów, które są w ciągłym ruchu. Między cząsteczkami działają siły przyciągania. Substancje występują w trzech stanach skupienia: stałym, ciekłym i gazowym.

W ciele stałym cząsteczki są ułożone blisko i drgają wokół stałych położeń. W cieczy mogą się przemieszczać, a w gazie poruszają się swobodnie i wypełniają całą objętość naczynia. Zjawiska dyfuzji dowodzą, że cząsteczki są w ruchu.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami
Kryształy insuliny pod mikroskopem
Kryształy — uporządkowana budowa materii (Autor: NASA/Marshall, Public domain, źródło)

Pojęcia

Trzy stany skupienia
stały, ciekły, gazowy
Dyfuzja
samorzutne mieszanie się substancji na skutek ruchu cząsteczek
Cząsteczki w ciele stałym
ułożone blisko, drgają wokół stałych położeń
Cząsteczki w gazie
poruszają się swobodnie, wypełniają całą objętość
Co dowodzi ruchu cząsteczek?
dyfuzja i ruchy Browna
Gęstość
stosunek masy ciała do jego objętości (ρ = m/V)
Sublimacja
przejście ciała stałego bezpośrednio w gaz, z pominięciem cieczy
Resublimacja
przejście gazu bezpośrednio w ciało stałe, np. szron osadzający się na szybie
Wzór na masę, gdy znasz gęstość
m = ρ · V
Napięcie powierzchniowe
zjawisko, przez które powierzchnia cieczy zachowuje się jak napięta błona - dlatego krople są okrągłe
1 g/cm³ to ile kg/m³?
1000 kg/m³
Dlaczego ciała stałe trudno ścisnąć?
ich cząsteczki są bardzo blisko siebie i mocno się przyciągają

Sprawdź się

1. W którym stanie skupienia cząsteczki poruszają się najswobodniej?

  1. stałym
  2. ciekłym
  3. w każdym tak samo
  4. gazowym
Pokaż odpowiedź

D. gazowym — W gazie cząsteczki poruszają się swobodnie.

2. Ciało stałe ma:

  1. stałą objętość, zmienny kształt
  2. zmienny kształt i objętość
  3. stały kształt i objętość
  4. brak objętości
Pokaż odpowiedź

C. stały kształt i objętość — Ciało stałe zachowuje kształt i objętość.

3. Gęstość wody wynosi około:

  1. 1 kg/m³
  2. 100 kg/m³
  3. 1000 kg/m³
  4. 10000 kg/m³
Pokaż odpowiedź

C. 1000 kg/m³ — Woda ma ok. 1000 kg/m³.

4. Jaka jest masa 2 dm³ wody (gęstość wody 1000 kg/m³)?

  1. 0,2 kg
  2. 2 kg
  3. 20 kg
  4. 200 kg
Pokaż odpowiedź

B. 2 kg — 1 dm³ wody ma masę 1 kg, więc 2 dm³ to 2 kg.

5. Jak nazywa się zamiana gazu w ciecz?

  1. sublimacja
  2. skraplanie
  3. topnienie
  4. krzepnięcie
Pokaż odpowiedź

B. skraplanie — Gaz zamieniający się w ciecz skrapla się, np. para wodna na zimnej szybie.

Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami