Siły i oddziaływania
Fizyka, klasa 7 · Dynamika
Najważniejsze w skrócie
Siła jest miarą wzajemnego oddziaływania ciał. Jednostką siły jest niuton (N). Siła ma wartość, kierunek i zwrot — przedstawiamy ją jako wektor (strzałkę). Oddziaływania zawsze występują parami (III zasada dynamiki Newtona).
Kiedy siły działające na ciało się równoważą, ciało pozostaje w spoczynku lub porusza się ruchem jednostajnym (I zasada dynamiki). Siła wypadkowa to suma wszystkich sił działających na ciało. Ciężar ciała to siła, z jaką Ziemia je przyciąga: F = m·g.

Pojęcia
- Jednostka siły
- niuton (N)
- Czym mierzymy siłę?
- siłomierzem
- Cechy siły jako wektora
- wartość, kierunek, zwrot, punkt przyłożenia
- Ciężar ciała
- siła, z jaką Ziemia przyciąga ciało (F = m·g)
- Przyspieszenie ziemskie g
- około 10 N/kg (9,81)
- III zasada dynamiki
- oddziaływania są wzajemne — akcja i reakcja
- Siła wypadkowa
- jedna siła, która zastępuje działanie wszystkich sił przyłożonych do ciała
- Siła sprężystości
- siła, dzięki której odkształcone ciało wraca do pierwotnego kształtu
- Tarcie statyczne
- tarcie, które trzeba pokonać, żeby ruszyć z miejsca spoczywające ciało
- Sposoby zmniejszania tarcia
- smarowanie, łożyska kulkowe, wygładzanie powierzchni, poduszka powietrzna
- Oddziaływania na odległość
- grawitacyjne, magnetyczne i elektrostatyczne - nie wymagają kontaktu ciał
- II zasada dynamiki
- a = F/m - im większa siła, tym większe przyspieszenie, im większa masa, tym mniejsze
Sprawdź się
1. Jednostką siły jest:
- kilogram
- dżul
- niuton
- wat
Pokaż odpowiedź
C. niuton — Siłę mierzymy w niutonach (N).
2. Siłę przedstawiamy jako:
- punkt
- wektor (strzałkę)
- liczbę bez kierunku
- kółko
Pokaż odpowiedź
B. wektor (strzałkę) — Siła jest wektorem — ma wartość, kierunek i zwrot.
3. Bezwładność ciała opisuje:
- prawo Ohma
- I zasada dynamiki
- prawo Archimedesa
- prawo odbicia
Pokaż odpowiedź
B. I zasada dynamiki — I zasada dynamiki (zasada bezwładności).
4. Ile wynosi ciężar ciała o masie 500 g (g ≈ 10 N/kg)?
- 5 N
- 0,5 N
- 50 N
- 500 N
Pokaż odpowiedź
A. 5 N — 500 g = 0,5 kg, więc F = m·g = 0,5·10 = 5 N.
5. Które oddziaływanie NIE wymaga dotknięcia ciał?
- przyciąganie żelaza przez magnes
- pchanie wózka
- tarcie kół o szorstkie podłoże drogi
- napinanie liny
Pokaż odpowiedź
A. przyciąganie żelaza przez magnes — Magnetyczne działa na odległość, pozostałe wymagają kontaktu.
Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.
▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami