Drgania i fale
Fizyka, klasa 8 · Fale mechaniczne
Najważniejsze w skrócie
Ruch drgający to ruch powtarzający się wokół położenia równowagi, np. wahadło. Okres (T) to czas jednego pełnego drgania, a częstotliwość (f) to liczba drgań na sekundę, mierzona w hercach (Hz). Zachodzi zależność f = 1/T.
Fala to rozchodzące się zaburzenie przenoszące energię bez przenoszenia materii. Dźwięk to fala mechaniczna, która potrzebuje ośrodka (nie rozchodzi się w próżni). Im większa częstotliwość dźwięku, tym wyższy jest ton.

Pojęcia
- Okres drgań (T)
- czas jednego pełnego drgania
- Częstotliwość (f) — jednostka
- herc (Hz)
- Zależność f i T
- f = 1/T
- Fala
- rozchodzące się zaburzenie przenoszące energię
- Czy dźwięk rozchodzi się w próżni?
- nie — potrzebuje ośrodka
- Wyższy dźwięk ma częstotliwość
- większą
- Amplituda drgań
- największe wychylenie ciała z położenia równowagi
- Ultradźwięki
- fale o częstotliwości powyżej 20 000 Hz, niesłyszalne dla człowieka (USG, sonar)
- Infradźwięki
- fale o częstotliwości poniżej 16 Hz, niesłyszalne dla człowieka (trzęsienia ziemi, burze)
- Echo
- dźwięk, który wraca do nas po odbiciu od przeszkody
- Długość fali
- λ = v · T — droga przebyta przez falę w czasie jednego okresu
- Prędkość dźwięku w powietrzu
- około 340 m/s (w wodzie i ciałach stałych znacznie większa)
Sprawdź się
1. Częstotliwość mierzymy w:
- hercach
- sekundach
- metrach
- niutonach
Pokaż odpowiedź
A. hercach — Częstotliwość w hercach (Hz).
2. Dźwięk NIE rozchodzi się w:
- powietrzu
- wodzie
- metalu
- próżni
Pokaż odpowiedź
D. próżni — W próżni brak ośrodka — brak dźwięku.
3. Głośniejszy dźwięk ma większą:
- częstotliwość
- długość
- prędkość
- amplitudę
Pokaż odpowiedź
D. amplitudę — Głośność zależy od amplitudy.
4. Dźwięki o częstotliwości powyżej 20 000 Hz to:
- infradźwięki
- szumy
- ultradźwięki
- echo
Pokaż odpowiedź
C. ultradźwięki — Ucho człowieka słyszy mniej więcej od 16 Hz do 20 000 Hz; powyżej są ultradźwięki.
5. Echo powstaje wskutek:
- załamania dźwięku
- pochłonięcia dźwięku przez powietrze
- odbicia fali dźwiękowej od przeszkody
- drgań przewodu elektrycznego
Pokaż odpowiedź
C. odbicia fali dźwiękowej od przeszkody — Dźwięk odbija się od dużej przeszkody i wraca do ucha z opóźnieniem.
Więcej pytań — razem 51 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.
▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami