Magnetyzm

Fizyka, klasa 8 · Elektromagnetyzm

Najważniejsze w skrócie

Magnes ma dwa bieguny: północny (N) i południowy (S). Bieguny jednoimienne się odpychają, a różnoimienne przyciągają. Wokół magnesu istnieje pole magnetyczne. Igła kompasu ustawia się wzdłuż pola magnetycznego Ziemi.

Wokół przewodnika, w którym płynie prąd, powstaje pole magnetyczne — to zjawisko elektromagnetyzmu. Zwojnica z prądem (elektromagnes) działa jak magnes i można ją włączać oraz wyłączać. Wykorzystuje się to w silnikach i dzwonkach elektrycznych.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami
Opiłki żelaza ułożone wzdłuż linii pola magnesu sztabkowego
Linie pola magnesu sztabkowego (opiłki żelaza) (Autor: Newton Henry Black, Public domain, źródło)

Pojęcia

Bieguny magnesu
północny (N) i południowy (S)
Bieguny jednoimienne
odpychają się
Bieguny różnoimienne
przyciągają się
Elektromagnes
zwojnica z prądem działająca jak magnes
Co powstaje wokół przewodnika z prądem?
pole magnetyczne
Do czego służy kompas?
wskazuje kierunek dzięki polu magnetycznemu Ziemi
Ferromagnetyki
materiały silnie przyciągane przez magnes: żelazo, nikiel, kobalt i ich stopy (np. stal)
Linie pola magnetycznego
umowne linie pokazujące kierunek pola; na zewnątrz magnesu biegną od N do S
Co się stanie po przełamaniu magnesu?
powstaną dwa mniejsze magnesy, każdy z biegunem N i S
Rdzeń elektromagnesu
miękkie żelazo w środku zwojnicy — wielokrotnie wzmacnia pole magnetyczne
Zastosowania elektromagnesu
dzwonek, dźwig do złomu, przekaźnik, silnik elektryczny, głośnik
Dlaczego igła kompasu wskazuje północ?
przyciąga ją biegun magnetyczny Ziemi leżący blisko geograficznego bieguna północnego

Sprawdź się

1. Magnes ma:

  1. jeden biegun
  2. trzy bieguny
  3. dwa bieguny
  4. brak biegunów
Pokaż odpowiedź

C. dwa bieguny — Zawsze dwa bieguny: N i S.

2. Elektromagnes to:

  1. zwojnica z prądem
  2. zwykły magnes
  3. bateria
  4. żarówka
Pokaż odpowiedź

A. zwojnica z prądem — Zwojnica z prądem = elektromagnes.

3. Igła kompasu jest w istocie:

  1. małym magnesem
  2. przewodnikiem
  3. baterią
  4. żarówką
Pokaż odpowiedź

A. małym magnesem — To namagnesowana igła.

4. Na zewnątrz magnesu linie pola magnetycznego biegną:

  1. od bieguna S do bieguna N
  2. zawsze pionowo w stronę Ziemi
  3. po okręgach wokół środka magnesu
  4. od bieguna N do bieguna S
Pokaż odpowiedź

D. od bieguna N do bieguna S — Umownie na zewnątrz magnesu linie wychodzą z N i wchodzą do S.

5. Aby zamienić bieguny elektromagnesu miejscami, należy:

  1. zwiększyć napięcie
  2. dodać więcej zwojów
  3. wyjąć rdzeń
  4. zmienić kierunek przepływu prądu w zwojnicy
Pokaż odpowiedź

D. zmienić kierunek przepływu prądu w zwojnicy — Kierunek prądu decyduje o tym, który koniec zwojnicy jest biegunem N.

Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami