Magnetyzm
Fizyka, klasa 8 · Elektromagnetyzm
Najważniejsze w skrócie
Magnes ma dwa bieguny: północny (N) i południowy (S). Bieguny jednoimienne się odpychają, a różnoimienne przyciągają. Wokół magnesu istnieje pole magnetyczne. Igła kompasu ustawia się wzdłuż pola magnetycznego Ziemi.
Wokół przewodnika, w którym płynie prąd, powstaje pole magnetyczne — to zjawisko elektromagnetyzmu. Zwojnica z prądem (elektromagnes) działa jak magnes i można ją włączać oraz wyłączać. Wykorzystuje się to w silnikach i dzwonkach elektrycznych.

Pojęcia
- Bieguny magnesu
- północny (N) i południowy (S)
- Bieguny jednoimienne
- odpychają się
- Bieguny różnoimienne
- przyciągają się
- Elektromagnes
- zwojnica z prądem działająca jak magnes
- Co powstaje wokół przewodnika z prądem?
- pole magnetyczne
- Do czego służy kompas?
- wskazuje kierunek dzięki polu magnetycznemu Ziemi
- Ferromagnetyki
- materiały silnie przyciągane przez magnes: żelazo, nikiel, kobalt i ich stopy (np. stal)
- Linie pola magnetycznego
- umowne linie pokazujące kierunek pola; na zewnątrz magnesu biegną od N do S
- Co się stanie po przełamaniu magnesu?
- powstaną dwa mniejsze magnesy, każdy z biegunem N i S
- Rdzeń elektromagnesu
- miękkie żelazo w środku zwojnicy — wielokrotnie wzmacnia pole magnetyczne
- Zastosowania elektromagnesu
- dzwonek, dźwig do złomu, przekaźnik, silnik elektryczny, głośnik
- Dlaczego igła kompasu wskazuje północ?
- przyciąga ją biegun magnetyczny Ziemi leżący blisko geograficznego bieguna północnego
Sprawdź się
1. Magnes ma:
- jeden biegun
- trzy bieguny
- dwa bieguny
- brak biegunów
Pokaż odpowiedź
C. dwa bieguny — Zawsze dwa bieguny: N i S.
2. Elektromagnes to:
- zwojnica z prądem
- zwykły magnes
- bateria
- żarówka
Pokaż odpowiedź
A. zwojnica z prądem — Zwojnica z prądem = elektromagnes.
3. Igła kompasu jest w istocie:
- małym magnesem
- przewodnikiem
- baterią
- żarówką
Pokaż odpowiedź
A. małym magnesem — To namagnesowana igła.
4. Na zewnątrz magnesu linie pola magnetycznego biegną:
- od bieguna S do bieguna N
- zawsze pionowo w stronę Ziemi
- po okręgach wokół środka magnesu
- od bieguna N do bieguna S
Pokaż odpowiedź
D. od bieguna N do bieguna S — Umownie na zewnątrz magnesu linie wychodzą z N i wchodzą do S.
5. Aby zamienić bieguny elektromagnesu miejscami, należy:
- zwiększyć napięcie
- dodać więcej zwojów
- wyjąć rdzeń
- zmienić kierunek przepływu prądu w zwojnicy
Pokaż odpowiedź
D. zmienić kierunek przepływu prądu w zwojnicy — Kierunek prądu decyduje o tym, który koniec zwojnicy jest biegunem N.
Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.
▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami