Krajobraz miejsko-przemysłowy
Geografia, klasa 5 · Krajobrazy Polski
Najważniejsze w skrócie
Krajobraz miejsko-przemysłowy powstał w wyniku działalności człowieka. Charakteryzuje go gęsta, wysoka zabudowa, sieć ulic, torów i linii tramwajowych oraz zakłady produkcyjne. Najlepszym przykładem w Polsce jest Wyżyna Śląska, gdzie kilkanaście miast — Katowice, Gliwice, Zabrze, Sosnowiec — zrosło się w jeden wielki obszar zwany konurbacją.
Region ten rozwinął się dzięki złożom węgla kamiennego. Węgiel napędzał huty i elektrownie, a przy kopalniach wyrosły osiedla robotnicze, na przykład Nikiszowiec. Górnictwo zostawia jednak ślady: hałdy, czyli usypiska skały płonnej, oraz szkody górnicze — zapadanie się terenu nad wyrobiskami. Dziś wiele kopalń zamknięto, a ich budynki zamieniono w muzea i centra kultury. Duże miasta walczą też ze smogiem i korkami, sadząc zieleń i rozwijając komunikację miejską.
Pojęcia
- Krajobraz miejsko-przemysłowy
- Krajobraz przekształcony przez człowieka — zabudowa, drogi, zakłady.
- Konurbacja
- Zespół zrośniętych ze sobą miast, np. na Wyżynie Śląskiej.
- Górnośląski Okręg Przemysłowy
- Największy region przemysłowy Polski oparty na węglu kamiennym.
- Hałda
- Usypisko skały wydobytej razem z węglem.
- Szkody górnicze
- Zapadanie się terenu i pękanie budynków nad wyrobiskami.
- Nikiszowiec
- Zabytkowe osiedle robotnicze w Katowicach.
- Smog
- Zanieczyszczone powietrze nad miastem, groźne dla zdrowia.
- Huta
- Zakład, w którym wytapia się metal z rudy.
- Rewitalizacja
- Nadanie zaniedbanym terenom nowego życia i funkcji.
- Aglomeracja
- Duże miasto wraz z otaczającymi je miejscowościami.
- Wieża szybowa
- Charakterystyczna konstrukcja nad szybem kopalni.
- Transport zbiorowy
- Autobusy, tramwaje i kolej ograniczające korki i smog.
Sprawdź się
1. Co tworzy krajobraz miejsko-przemysłowy?
- Gęsta zabudowa, drogi i zakłady przemysłowe
- Pola uprawne, łąki i rozrzucone wiejskie zagrody
- Wydmy
- Lasy iglaste
Pokaż odpowiedź
A. Gęsta zabudowa, drogi i zakłady przemysłowe — Jest to krajobraz przekształcony przez człowieka.
2. Które miasto jest stolicą regionu śląskiego?
- Katowice
- Sosnowiec
- Poznań
- Lublin
Pokaż odpowiedź
A. Katowice — Stolicą regionu są Katowice, leżące w centrum śląskiej konurbacji. Sosnowiec należy do tego samego skupiska miast, ale stolicą nie jest.
3. Co produkuje huta?
- Metal wytapiany z rudy
- Węgiel
- Cement z gliny i wapienia
- Papier
Pokaż odpowiedź
A. Metal wytapiany z rudy — Huty potrzebują dużo energii.
4. Hałda to:
- naturalne wzgórze morenowe
- zwałowisko skały płonnej
- wyrobisko
- zbiornik wodny
Pokaż odpowiedź
B. zwałowisko skały płonnej — Hałda to zwałowisko skały płonnej, które powstaje przy kopalni. Wzgórze morenowe usypał lodowiec, a nie ludzie.
5. Regionalna odmiana języka polskiego to ___.
- folklor
- hałda
- gwara
- rewitalizacja
Pokaż odpowiedź
C. gwara — Na Górnym Śląsku mieszkańcy posługują się gwarą śląską.
Więcej pytań — razem 64 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.
▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami