Pierwsze podróże geograficzne
Geografia, klasa 5 · Wielkie odkrycia
Najważniejsze w skrócie
Przez setki lat Europejczycy znali tylko część świata. Przyprawy, jedwab i drogie kamienie docierały do Europy z Azji szlakami lądowymi, które były długie, kosztowne i niebezpieczne. Dlatego pod koniec XV wieku żeglarze zaczęli szukać drogi morskiej do Indii. Tak rozpoczęła się epoka wielkich odkryć geograficznych.
W 1492 roku wyprawa Krzysztofa Kolumba przepłynęła Ocean Atlantycki i dotarła do Ameryki, choć sam Kolumb do końca życia sądził, że dopłynął do Indii. Sześć lat później Vasco da Gama opłynął Afrykę i jako pierwszy dotarł do Indii drogą morską. W latach 1519–1522 wyprawa Ferdynanda Magellana opłynęła Ziemię dookoła i ostatecznie potwierdziła, że nasza planeta ma kształt zbliżony do kuli.
Późniejsi podróżnicy uzupełniali mapę świata: James Cook badał Ocean Spokojny i wschodnie wybrzeże Australii, a Roald Amundsen przepłynął Przejście Północno-Zachodnie. Wśród odkrywców byli też Polacy — Paweł Edmund Strzelecki zdobył i nazwał najwyższy szczyt Australii, Ignacy Domeyko badał góry Chile, a Bronisław Malinowski poznawał życie mieszkańców Wysp Trobrianda. Odkrycia przyniosły Europie nowe mapy i nieznane wcześniej rośliny, a odkrytym ludom — podbój i kolonizację.

Pojęcia
- Wielkie odkrycia geograficzne
- Okres od XV do XVII wieku, w którym Europejczycy poznali nieznane im wcześniej lądy oraz morskie drogi do Azji i Ameryki.
- Krzysztof Kolumb
- Żeglarz, który w 1492 roku przepłynął Ocean Atlantycki i dotarł do wysp u brzegów Ameryki.
- Rok 1492
- Data wyprawy Krzysztofa Kolumba, która dotarła do nieznanego wtedy Europejczykom lądu, czyli do Ameryki.
- Vasco da Gama
- Portugalski żeglarz, który w 1498 roku jako pierwszy dopłynął z Europy do Indii drogą morską wokół Afryki.
- Ferdynand Magellan
- Dowódca wyprawy, która w latach 1519–1522 jako pierwsza opłynęła Ziemię dookoła.
- Pierwsza podróż dookoła Ziemi
- Wyprawa, która wyruszyła z Hiszpanii w 1519 roku i po trzech latach wróciła do niej z przeciwnej strony.
- Cieśnina Magellana
- Wąskie przejście na południu Ameryki Południowej, którym wyprawa Magellana przepłynęła z Oceanu Atlantyckiego na Ocean Spokojny.
- Nazwa Oceanu Spokojnego
- Nadał ją Ferdynand Magellan, ponieważ podczas przeprawy przez ten ocean przez wiele tygodni panowała spokojna pogoda.
- James Cook
- Angielski żeglarz, który zbadał wschodnie wybrzeże Australii oraz wiele wysp Oceanu Spokojnego, w tym Hawaje.
- Marco Polo
- Podróżnik, który w XIII wieku dotarł drogą lądową do Chin i opisał w książce obyczaje odległych krajów.
- Paweł Edmund Strzelecki
- Polski podróżnik i badacz, który prowadził badania w Australii i zdobył jej najwyższy szczyt.
- Góra Kościuszki
- Najwyższy szczyt Australii, wznoszący się na 2228 metrów nad poziomem morza, nazwany tak przez Pawła Edmunda Strzeleckiego.
Sprawdź się
1. W którym roku wyprawa Krzysztofa Kolumba dotarła do Ameryki?
- 1392
- 1492
- 1592
- 1692
Pokaż odpowiedź
B. 1492 — Kolumb wypłynął z Hiszpanii latem 1492 roku, a jesienią dotarł do wysp u brzegów Ameryki.
2. Najwyższemu szczytowi Australii nadał nazwę Góra Kościuszki ___.
- Ignacy Domeyko
- Paweł Edmund Strzelecki
- Bronisław Malinowski
- James Cook
Pokaż odpowiedź
B. Paweł Edmund Strzelecki — Strzelecki zdobył ten szczyt w 1840 roku i nazwał go na cześć Tadeusza Kościuszki.
3. Przyrząd, którym żeglarze mierzyli wysokość Słońca nad horyzontem, to ___.
- barometr
- astrolabium
- termometr
- wiatromierz
Pokaż odpowiedź
B. astrolabium — Z wysokości Słońca lub gwiazdy żeglarz obliczał, jak daleko od równika znajduje się jego statek.
4. Kolumb do końca życia sądził, że dotarł do ___.
- Indii
- Chin
- Australii
- Afryki
Pokaż odpowiedź
A. Indii — Dlatego mieszkańców odkrytych wysp nazwano Indianami, a same wyspy Indiami Zachodnimi.
5. Kto w XIII wieku dotarł drogą lądową do Chin?
- James Cook
- Marco Polo
- Vasco da Gama
- Ferdynand Magellan
Pokaż odpowiedź
B. Marco Polo — Marco Polo przemierzył Azję z kupcami i spisał opowieść o swojej podróży.
Więcej pytań — razem 64 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.
▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami