Pierwsze podróże geograficzne

Geografia, klasa 5 · Wielkie odkrycia

Najważniejsze w skrócie

Przez setki lat Europejczycy znali tylko część świata. Przyprawy, jedwab i drogie kamienie docierały do Europy z Azji szlakami lądowymi, które były długie, kosztowne i niebezpieczne. Dlatego pod koniec XV wieku żeglarze zaczęli szukać drogi morskiej do Indii. Tak rozpoczęła się epoka wielkich odkryć geograficznych.

W 1492 roku wyprawa Krzysztofa Kolumba przepłynęła Ocean Atlantycki i dotarła do Ameryki, choć sam Kolumb do końca życia sądził, że dopłynął do Indii. Sześć lat później Vasco da Gama opłynął Afrykę i jako pierwszy dotarł do Indii drogą morską. W latach 1519–1522 wyprawa Ferdynanda Magellana opłynęła Ziemię dookoła i ostatecznie potwierdziła, że nasza planeta ma kształt zbliżony do kuli.

Późniejsi podróżnicy uzupełniali mapę świata: James Cook badał Ocean Spokojny i wschodnie wybrzeże Australii, a Roald Amundsen przepłynął Przejście Północno-Zachodnie. Wśród odkrywców byli też Polacy — Paweł Edmund Strzelecki zdobył i nazwał najwyższy szczyt Australii, Ignacy Domeyko badał góry Chile, a Bronisław Malinowski poznawał życie mieszkańców Wysp Trobrianda. Odkrycia przyniosły Europie nowe mapy i nieznane wcześniej rośliny, a odkrytym ludom — podbój i kolonizację.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami
Żaglowiec typu karawela
Karawela — statek wielkich odkryć (Autor: Thomas R Machnitzki (thomas@machnitzki.com), CC BY 3.0, źródło)

Pojęcia

Wielkie odkrycia geograficzne
Okres od XV do XVII wieku, w którym Europejczycy poznali nieznane im wcześniej lądy oraz morskie drogi do Azji i Ameryki.
Krzysztof Kolumb
Żeglarz, który w 1492 roku przepłynął Ocean Atlantycki i dotarł do wysp u brzegów Ameryki.
Rok 1492
Data wyprawy Krzysztofa Kolumba, która dotarła do nieznanego wtedy Europejczykom lądu, czyli do Ameryki.
Vasco da Gama
Portugalski żeglarz, który w 1498 roku jako pierwszy dopłynął z Europy do Indii drogą morską wokół Afryki.
Ferdynand Magellan
Dowódca wyprawy, która w latach 1519–1522 jako pierwsza opłynęła Ziemię dookoła.
Pierwsza podróż dookoła Ziemi
Wyprawa, która wyruszyła z Hiszpanii w 1519 roku i po trzech latach wróciła do niej z przeciwnej strony.
Cieśnina Magellana
Wąskie przejście na południu Ameryki Południowej, którym wyprawa Magellana przepłynęła z Oceanu Atlantyckiego na Ocean Spokojny.
Nazwa Oceanu Spokojnego
Nadał ją Ferdynand Magellan, ponieważ podczas przeprawy przez ten ocean przez wiele tygodni panowała spokojna pogoda.
James Cook
Angielski żeglarz, który zbadał wschodnie wybrzeże Australii oraz wiele wysp Oceanu Spokojnego, w tym Hawaje.
Marco Polo
Podróżnik, który w XIII wieku dotarł drogą lądową do Chin i opisał w książce obyczaje odległych krajów.
Paweł Edmund Strzelecki
Polski podróżnik i badacz, który prowadził badania w Australii i zdobył jej najwyższy szczyt.
Góra Kościuszki
Najwyższy szczyt Australii, wznoszący się na 2228 metrów nad poziomem morza, nazwany tak przez Pawła Edmunda Strzeleckiego.

Sprawdź się

1. W którym roku wyprawa Krzysztofa Kolumba dotarła do Ameryki?

  1. 1392
  2. 1492
  3. 1592
  4. 1692
Pokaż odpowiedź

B. 1492 — Kolumb wypłynął z Hiszpanii latem 1492 roku, a jesienią dotarł do wysp u brzegów Ameryki.

2. Najwyższemu szczytowi Australii nadał nazwę Góra Kościuszki ___.

  1. Ignacy Domeyko
  2. Paweł Edmund Strzelecki
  3. Bronisław Malinowski
  4. James Cook
Pokaż odpowiedź

B. Paweł Edmund Strzelecki — Strzelecki zdobył ten szczyt w 1840 roku i nazwał go na cześć Tadeusza Kościuszki.

3. Przyrząd, którym żeglarze mierzyli wysokość Słońca nad horyzontem, to ___.

  1. barometr
  2. astrolabium
  3. termometr
  4. wiatromierz
Pokaż odpowiedź

B. astrolabium — Z wysokości Słońca lub gwiazdy żeglarz obliczał, jak daleko od równika znajduje się jego statek.

4. Kolumb do końca życia sądził, że dotarł do ___.

  1. Indii
  2. Chin
  3. Australii
  4. Afryki
Pokaż odpowiedź

A. Indii — Dlatego mieszkańców odkrytych wysp nazwano Indianami, a same wyspy Indiami Zachodnimi.

5. Kto w XIII wieku dotarł drogą lądową do Chin?

  1. James Cook
  2. Marco Polo
  3. Vasco da Gama
  4. Ferdynand Magellan
Pokaż odpowiedź

B. Marco Polo — Marco Polo przemierzył Azję z kupcami i spisał opowieść o swojej podróży.

Więcej pytań — razem 64 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami