Surowce mineralne Polski
Geografia, klasa 7 · Polska
Najważniejsze w skrócie
Surowce mineralne to bogactwa wydobywane ze skorupy ziemskiej. Dzielimy je na energetyczne (węgiel kamienny i brunatny, gaz ziemny, ropa naftowa), metaliczne (rudy miedzi, cynku i ołowiu) oraz skalne i chemiczne (sól kamienna, siarka, wapienie, piaski, żwiry).
Rozmieszczenie surowców w Polsce jest bardzo nierównomierne i zależy od budowy geologicznej. Węgiel kamienny wydobywa się na Górnym Śląsku i w Lubelskim Zagłębiu Węglowym, węgiel brunatny w odkrywkach koło Bełchatowa i Konina, a rudy miedzi w rejonie Lubina i Polkowic. Sól kamienną wydobywano przez wieki w Wieliczce i Bochni, dziś głównie w Kłodawie. Wydobycie daje pracę i surowce dla przemysłu, ale niszczy krajobraz, obniża poziom wód gruntowych i zostawia hałdy — dlatego wyeksploatowane tereny trzeba rekultywować, czyli przywracać im wartość przyrodniczą lub rekreacyjną.

Pojęcia
- Surowce energetyczne
- Węgiel, ropa naftowa, gaz ziemny — dają energię.
- Surowce metaliczne
- Rudy miedzi, cynku i ołowiu.
- Surowce skalne
- Wapienie, piaski, żwiry, granit.
- Węgiel brunatny — gdzie?
- Odkrywki koło Bełchatowa, Konina i Turowa.
- Rudy miedzi — gdzie?
- Rejon Lubina i Polkowic na Dolnym Śląsku.
- Sól kamienna
- Wydobywana w Kłodawie, dawniej w Wieliczce i Bochni.
- Kopalnia odkrywkowa
- Kopalnia bez szybów — surowiec zbiera się z powierzchni.
- Kopalnia głębinowa
- Kopalnia z szybami i chodnikami pod ziemią.
- Hałda
- Zwałowisko skały odpadowej przy kopalni.
- Rekultywacja
- Przywracanie zniszczonym terenom wartości przyrodniczej.
- Lubelskie Zagłębie Węglowe
- Obszar wydobycia węgla kamiennego koło Bogdanki.
- Skutki wydobycia surowców
- Hałdy, obniżenie wód gruntowych, zmiana krajobrazu.
Sprawdź się
1. Czym są surowce mineralne?
- Bogactwami wydobywanymi ze skorupy ziemskiej
- Gotowymi produktami wytwarzanymi w fabrykach i hutach
- Roślinami uprawnymi
- Wyrobami z drewna
Pokaż odpowiedź
A. Bogactwami wydobywanymi ze skorupy ziemskiej — Dzielą się na energetyczne, metaliczne i skalne.
2. Gdzie wydobywa się węgiel brunatny?
- Koło Bełchatowa i Konina
- W Wieliczce koło Krakowa
- W Bieszczadach
- Na Helu
Pokaż odpowiedź
A. Koło Bełchatowa i Konina — Węgiel brunatny wydobywa się koło Bełchatowa i Konina, w kopalniach odkrywkowych. W Wieliczce wydobywano sól, a nie węgiel.
3. Czym jest rekultywacja?
- Przywracaniem zniszczonym terenom wartości
- Wydobyciem surowca nowoczesną metodą odkrywkową
- Budową kopalni
- Badaniem skał
Pokaż odpowiedź
A. Przywracaniem zniszczonym terenom wartości — Np. zalanie wyrobiska i utworzenie jeziora.
4. Gdzie leży Lubelskie Zagłębie Węglowe?
- We wschodniej Polsce, koło Bogdanki
- Na Górnym Śląsku, w okolicach Katowic
- Na Pomorzu
- W Sudetach
Pokaż odpowiedź
A. We wschodniej Polsce, koło Bogdanki — To młode zagłębie węgla kamiennego.
5. Węgiel brunatny wydobywa się metodą:
- głębinową
- odkrywkową
- otworową wiertniczą
- podwodną
Pokaż odpowiedź
B. odkrywkową — Węgiel brunatny wydobywa się odkrywkowo, bo złoża leżą płytko. Metodą głębinową sięga się po węgiel kamienny, zalegający setki metrów niżej.
Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.
▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami