Surowce mineralne Polski

Geografia, klasa 7 · Polska

Najważniejsze w skrócie

Surowce mineralne to bogactwa wydobywane ze skorupy ziemskiej. Dzielimy je na energetyczne (węgiel kamienny i brunatny, gaz ziemny, ropa naftowa), metaliczne (rudy miedzi, cynku i ołowiu) oraz skalne i chemiczne (sól kamienna, siarka, wapienie, piaski, żwiry).

Rozmieszczenie surowców w Polsce jest bardzo nierównomierne i zależy od budowy geologicznej. Węgiel kamienny wydobywa się na Górnym Śląsku i w Lubelskim Zagłębiu Węglowym, węgiel brunatny w odkrywkach koło Bełchatowa i Konina, a rudy miedzi w rejonie Lubina i Polkowic. Sól kamienną wydobywano przez wieki w Wieliczce i Bochni, dziś głównie w Kłodawie. Wydobycie daje pracę i surowce dla przemysłu, ale niszczy krajobraz, obniża poziom wód gruntowych i zostawia hałdy — dlatego wyeksploatowane tereny trzeba rekultywować, czyli przywracać im wartość przyrodniczą lub rekreacyjną.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami
Komora w kopalni soli w Wieliczce
Kopalnia soli w Wieliczce (Autor: ErwinMeier, CC BY-SA 4.0, źródło)

Pojęcia

Surowce energetyczne
Węgiel, ropa naftowa, gaz ziemny — dają energię.
Surowce metaliczne
Rudy miedzi, cynku i ołowiu.
Surowce skalne
Wapienie, piaski, żwiry, granit.
Węgiel brunatny — gdzie?
Odkrywki koło Bełchatowa, Konina i Turowa.
Rudy miedzi — gdzie?
Rejon Lubina i Polkowic na Dolnym Śląsku.
Sól kamienna
Wydobywana w Kłodawie, dawniej w Wieliczce i Bochni.
Kopalnia odkrywkowa
Kopalnia bez szybów — surowiec zbiera się z powierzchni.
Kopalnia głębinowa
Kopalnia z szybami i chodnikami pod ziemią.
Hałda
Zwałowisko skały odpadowej przy kopalni.
Rekultywacja
Przywracanie zniszczonym terenom wartości przyrodniczej.
Lubelskie Zagłębie Węglowe
Obszar wydobycia węgla kamiennego koło Bogdanki.
Skutki wydobycia surowców
Hałdy, obniżenie wód gruntowych, zmiana krajobrazu.

Sprawdź się

1. Czym są surowce mineralne?

  1. Bogactwami wydobywanymi ze skorupy ziemskiej
  2. Gotowymi produktami wytwarzanymi w fabrykach i hutach
  3. Roślinami uprawnymi
  4. Wyrobami z drewna
Pokaż odpowiedź

A. Bogactwami wydobywanymi ze skorupy ziemskiej — Dzielą się na energetyczne, metaliczne i skalne.

2. Gdzie wydobywa się węgiel brunatny?

  1. Koło Bełchatowa i Konina
  2. W Wieliczce koło Krakowa
  3. W Bieszczadach
  4. Na Helu
Pokaż odpowiedź

A. Koło Bełchatowa i Konina — Węgiel brunatny wydobywa się koło Bełchatowa i Konina, w kopalniach odkrywkowych. W Wieliczce wydobywano sól, a nie węgiel.

3. Czym jest rekultywacja?

  1. Przywracaniem zniszczonym terenom wartości
  2. Wydobyciem surowca nowoczesną metodą odkrywkową
  3. Budową kopalni
  4. Badaniem skał
Pokaż odpowiedź

A. Przywracaniem zniszczonym terenom wartości — Np. zalanie wyrobiska i utworzenie jeziora.

4. Gdzie leży Lubelskie Zagłębie Węglowe?

  1. We wschodniej Polsce, koło Bogdanki
  2. Na Górnym Śląsku, w okolicach Katowic
  3. Na Pomorzu
  4. W Sudetach
Pokaż odpowiedź

A. We wschodniej Polsce, koło Bogdanki — To młode zagłębie węgla kamiennego.

5. Węgiel brunatny wydobywa się metodą:

  1. głębinową
  2. odkrywkową
  3. otworową wiertniczą
  4. podwodną
Pokaż odpowiedź

B. odkrywkową — Węgiel brunatny wydobywa się odkrywkowo, bo złoża leżą płytko. Metodą głębinową sięga się po węgiel kamienny, zalegający setki metrów niżej.

Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami