Chiny — ludność i gospodarka

Geografia, klasa 8 · Azja

Najważniejsze w skrócie

Chiny zajmują ok. 9,6 mln km² we wschodniej Azji i liczą ok. 1,4 mld mieszkańców. Przez dziesięciolecia były najludniejszym państwem świata — według szacunków ONZ około 2023 r. wyprzedziły je Indie. Ludność jest rozmieszczona bardzo nierównomiernie: ponad 90% Chińczyków mieszka na wschodzie, na żyznych nizinach i w dolinach wielkich rzek — Jangcy i Huang He. Zachód, z Wyżyną Tybetańską i pustyniami, jest prawie pusty.

Aby zahamować szybki przyrost ludności, w latach 1979–2015 obowiązywała polityka jednego dziecka. Spowolniła ona wzrost liczby mieszkańców, ale przyniosła poważne skutki uboczne: szybkie starzenie się społeczeństwa i przewagę chłopców nad dziewczętami. Dziś władze zachęcają rodziny do posiadania większej liczby dzieci, a ludność kraju zaczęła maleć.

Od 1978 r. Chiny otwierały gospodarkę na świat. W specjalnych strefach ekonomicznych, np. w Shenzhen, zagraniczne firmy dostały ulgi i tanią siłę roboczą, a kraj stał się „fabryką świata” i największym eksporterem towarów. Rolnictwo — ryż na południu, pszenica na północy, herbata na stokach i tarasy na zboczach — nadal zatrudnia miliony ludzi. Symbolami kraju są Wielki Mur i Zapora Trzech Przełomów na Jangcy, największa elektrownia wodna świata.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami

Pojęcia

Liczba ludności Chin
Ok. 1,4 mld — drugie miejsce na świecie po Indiach (od ok. 2023 r.).
Polityka jednego dziecka
Ograniczenie liczby dzieci w rodzinie, obowiązujące w Chinach w latach 1979–2015.
Skutki polityki jednego dziecka
Starzenie się społeczeństwa, przewaga chłopców, coraz mniej osób w wieku produkcyjnym.
Wschód Chin
Niziny i doliny rzek z łagodnym klimatem — mieszka tu ponad 90% ludności.
Zachód Chin
Wyżyna Tybetańska, góry i pustynie — rozległy, słabo zaludniony obszar.
Nizina Chińska
Żyzna nizina nad Huang He, jeden z najgęściej zaludnionych obszarów świata.
Huang He (Żółta Rzeka)
Rzeka niosąca żółty less; jej wylewy przez wieki niszczyły pola i wsie.
Uprawa ryżu w Chinach
Głównie na wilgotnym południu i w dolinie Jangcy; Chiny są największym producentem ryżu.
Tarasy ryżowe
Schodkowe pola na stokach — zatrzymują wodę i chronią glebę przed erozją.
Herbata w Chinach
Krzew uprawiany na stokach południowych Chin — kraj jest jej największym producentem.
Specjalne strefy ekonomiczne
Obszary z ulgami dla zagranicznych firm, tworzone od 1980 r., np. Shenzhen.
Shenzhen
Z małej miejscowości przy Hongkongu wyrosło wielomilionowe centrum elektroniki.

Sprawdź się

1. Ile mieszkańców liczą obecnie Chiny?

  1. Około 400 milionów
  2. Około 2,8 miliarda
  3. Około 1,4 miliarda
  4. Około 140 milionów
Pokaż odpowiedź

C. Około 1,4 miliarda — Chiny mają ok. 1,4 mld ludzi — niemal tyle samo co Indie, które wyprzedziły je ok. 2023 r.

2. Który skutek polityki jednego dziecka Chiny odczuwają dziś najmocniej?

  1. Gwałtowny wzrost liczby urodzeń
  2. Szybkie starzenie się społeczeństwa
  3. Nadmiar młodych ludzi szukających pracy w miastach
  4. Przewaga dziewcząt nad chłopcami
Pokaż odpowiedź

B. Szybkie starzenie się społeczeństwa — Przez 35 lat rodziło się mało dzieci, więc dziś przybywa emerytów, a ubywa osób w wieku produkcyjnym.

3. Na której rzece zbudowano Zaporę Trzech Przełomów?

  1. Na Jangcy
  2. Na Huang He
  3. Na Gangesie
  4. Na Mekongu
Pokaż odpowiedź

A. Na Jangcy — Zapora przegradza Jangcy — najdłuższą rzekę Azji — w jej środkowym biegu, w prowincji Hubei.

4. Po co rolnicy w Chinach budują tarasy na zboczach gór?

  1. Aby ułatwić wypas owiec i kóz na stokach
  2. Aby chronić wsie przed lawinami śnieżnymi
  3. Aby szybciej odprowadzać wodę do rzek
  4. Aby zatrzymać wodę i ograniczyć erozję gleby
Pokaż odpowiedź

D. Aby zatrzymać wodę i ograniczyć erozję gleby — Płaskie, schodkowe pola można zalać wodą pod ryż, a gleba nie spływa ze stoku podczas ulew.

5. Jaką długość ma Wielki Mur Chiński razem ze wszystkimi odnogami?

  1. Około 2 tysięcy kilometrów
  2. Ponad 20 tysięcy kilometrów
  3. Około 500 kilometrów
  4. Ponad 100 tysięcy kilometrów
Pokaż odpowiedź

B. Ponad 20 tysięcy kilometrów — Pomiary z 2012 r. dały ok. 21 tys. km wszystkich odcinków budowanych przez kolejne dynastie.

Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami