Indie — kontrasty społeczne i gospodarcze
Geografia, klasa 8 · Azja
Najważniejsze w skrócie
Indie zajmują większą część Półwyspu Indyjskiego i liczą ok. 1,4 mld mieszkańców — według szacunków ONZ od ok. 2023 r. są najludniejszym państwem świata. Klimat wyznacza monsun: od czerwca do września wilgotne powietrze znad Oceanu Indyjskiego przynosi ulewy, a zimą suchy wiatr wieje z lądu. Od terminu i siły deszczów zależą zbiory ryżu, pszenicy, herbaty i bawełny.
Święty dla hinduistów Ganges płynie z Himalajów przez gęsto zaludnioną nizinę do Zatoki Bengalskiej. Indie to kraj wielkich kontrastów: obok wieżowców Mumbaju rozciągają się slumsy, a w Bengaluru — „indyjskiej Dolinie Krzemowej” — działają światowe firmy informatyczne. Ponad 40% pracujących wciąż utrzymuje się z rolnictwa, choć większość dochodu narodowego wytwarzają usługi.
To także kraj wielu religii i języków: ok. 80% mieszkańców wyznaje hinduizm, ok. 14% islam, żyją tu też chrześcijanie, sikhowie, buddyści i dżiniści. Konstytucja zakazuje dyskryminacji ze względu na kastę, ale podziały społeczne wciąż są widoczne.
Pojęcia
- Liczba ludności Indii
- Ok. 1,4 mld — od ok. 2023 r. najwięcej na świecie (szacunki ONZ).
- Monsun letni
- Wilgotny wiatr znad Oceanu Indyjskiego (czerwiec–wrzesień), przynosi ulewne deszcze.
- Monsun zimowy
- Suchy wiatr wiejący z lądu w stronę oceanu — w Indiach trwa wtedy pora sucha.
- Mawsynram i Czerrapundżi
- Miejscowości w północno-wschodnich Indiach, jedne z najbardziej deszczowych na Ziemi (ok. 11–12 tys. mm rocznie).
- Ganges
- Święta rzeka hindusów; płynie ok. 2500 km z Himalajów do Zatoki Bengalskiej.
- Waranasi
- Święte miasto nad Gangesem, gdzie pielgrzymi zanurzają się w rzece.
- Zielona rewolucja
- Od lat 60. XX w.: wydajne odmiany zbóż, nawozy i nawadnianie — wielki wzrost plonów.
- Pendżab
- Region na północnym zachodzie — „spichlerz Indii”, główny obszar uprawy pszenicy.
- Asam i Dardżyling
- Regiony słynące z plantacji herbaty na północnym wschodzie Indii.
- Przeludnienie
- Sytuacja, gdy ludzi jest więcej, niż można zapewnić pracy, mieszkań i usług.
- Slumsy
- Dzielnice nędzy z prowizorycznymi domami, bez kanalizacji i stałego dostępu do czystej wody.
- Dharavi
- Jeden z największych slumsów Azji, w Mumbaju — ok. miliona ludzi na ok. 2 km².
Sprawdź się
1. Skąd wieje monsun letni nad Indiami?
- Z Himalajów w stronę Oceanu Indyjskiego
- Znad Oceanu Indyjskiego w stronę lądu
- Z pustyń Azji Środkowej na południe
- Znad Syberii przez Wyżynę Tybetańską
Pokaż odpowiedź
B. Znad Oceanu Indyjskiego w stronę lądu — Latem ląd nagrzewa się mocniej niż ocean, więc wilgotne powietrze napływa znad morza i przynosi deszcze.
2. Gdzie ma źródła Ganges?
- Na Wyżynie Dekan
- W Ghatach Zachodnich
- W Himalajach
- W górach Hindukusz
Pokaż odpowiedź
C. W Himalajach — Ganges wypływa z lodowca Gangotri w Himalajach i płynie na wschód, ku Zatoce Bengalskiej.
3. Czym jest Dharavi w Mumbaju?
- Najwyższym wieżowcem w całych Indiach
- Największym portem kontenerowym Azji
- Świętym miastem pielgrzymów nad brzegiem Gangesu
- Jedną z największych dzielnic nędzy w Azji
Pokaż odpowiedź
D. Jedną z największych dzielnic nędzy w Azji — W Dharavi ok. miliona ludzi mieszka na ok. 2 km²; działają tam też tysiące małych warsztatów i firm recyklingowych.
4. Czym była zielona rewolucja w Indiach?
- Wprowadzeniem wydajnych zbóż, nawozów i nawadniania
- Zalesianiem gór, by chronić stoki przed erozją
- Zakazem stosowania nawozów w rolnictwie
- Zastąpieniem rolnictwa energią słoneczną
Pokaż odpowiedź
A. Wprowadzeniem wydajnych zbóż, nawozów i nawadniania — Od lat 60. XX w. nowe odmiany pszenicy i ryżu oraz nawadnianie zwiększyły plony, szczególnie w Pendżabie.
5. W którym mieście stoi Złota Świątynia — najważniejsze sanktuarium sikhów?
- W Amritsarze
- W Waranasi
- W Nowym Delhi
- W Kolkacie
Pokaż odpowiedź
A. W Amritsarze — Amritsar leży w Pendżabie, gdzie powstał sikhizm i gdzie mieszka większość sikhów.
Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.
▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami