Jadwiga i Jagiełło — unia i Grunwald
Historia, klasa 4 · 1384–1434
Najważniejsze w skrócie
Po śmierci Kazimierza Wielkiego w Polsce zabrakło króla z rodu Piastów. Tron objęła w 1384 r. kilkunastoletnia Jadwiga, córka Ludwika Węgierskiego. Koronowano ją nie na królową, lecz na króla Polski — tak zapisano w dokumentach, żeby nikt nie miał wątpliwości, że rządzi naprawdę. Panowie polscy szukali dla niej męża, który wzmocniłby państwo, i wybrali wielkiego księcia Litwy.
W 1385 r. w Krewie zawarto umowę: Władysław Jagiełło miał przyjąć chrzest wraz z Litwą i połączyć oba państwa. Chrzest odbył się w 1386 r., wtedy też Jagiełło poślubił Jadwigę i został królem Polski. Jadwiga nie rządziła długo — zmarła w 1399 r., mając około dwudziestu pięciu lat. Zapisała swoje klejnoty na odnowienie podupadłego uniwersytetu w Krakowie, który ruszył na nowo w 1400 r.
Połączone siły Polski i Litwy zmierzyły się z zakonem krzyżackim 15 lipca 1410 r. pod Grunwaldem. Wojskami dowodzili król Władysław Jagiełło i jego stryjeczny brat, wielki książę Witold. Bitwa skończyła się zwycięstwem, a wielki mistrz Ulrich von Jungingen zginął na polu walki. Rok później zawarto pokój w Toruniu. Zakon przetrwał, ale jego potęga została złamana, a rodzina Jagiellonów rządziła Polską przez prawie dwa stulecia.
Ważne daty
- 1384 — Koronacja Jadwigi na króla Polski.
- 1385 — Unia w Krewie — umowa Polski z Litwą.
- 1386 — Chrzest Litwy, ślub Jadwigi z Jagiełłą i jego koronacja.
- 1399 — Śmierć królowej Jadwigi.
- 1400 — Odnowienie uniwersytetu w Krakowie.
- 1410 — Bitwa pod Grunwaldem — 15 lipca.
- 1411 — Pierwszy pokój toruński z zakonem krzyżackim.
Ważne postacie
- Jadwiga Andegaweńska — Koronowana na króla Polski w 1384 r., patronka uniwersytetu.
- Władysław Jagiełło — Wielki książę Litwy, król Polski i zwycięzca spod Grunwaldu.
- Witold — Wielki książę litewski, dowodził wojskami Litwy pod Grunwaldem.
- Ulrich von Jungingen — Wielki mistrz krzyżacki, który zginął pod Grunwaldem.
Pojęcia
- Czyją córką była królowa Jadwiga?
- Ludwika Węgierskiego, króla Polski i Węgier.
- Na kogo koronowano Jadwigę w 1384 r.?
- Na króla Polski — tak zapisano w dokumentach.
- Ile lat miała Jadwiga w chwili koronacji?
- Około dziesięciu — była jeszcze dzieckiem.
- Gdzie zawarto umowę Polski z Litwą w 1385 r.?
- W Krewie na Litwie.
- Co obiecał Jagiełło w umowie krewskiej?
- Przyjąć chrzest razem z Litwą i połączyć oba państwa.
- Kiedy Litwa przyjęła chrzest?
- W 1386 r., razem z koronacją Jagiełły.
- Jak nazywa się dynastia zapoczątkowana przez Jagiełłę?
- Jagiellonowie.
- Na co królowa Jadwiga zapisała swoje klejnoty?
- Na odnowienie uniwersytetu w Krakowie.
- W którym roku zmarła królowa Jadwiga?
- W 1399 r., bardzo młodo.
- Kiedy odbyła się bitwa pod Grunwaldem?
- 15 lipca 1410 r.
- Kto dowodził wojskami polskimi pod Grunwaldem?
- Król Władysław Jagiełło.
- Kto dowodził wojskami litewskimi w tej bitwie?
- Wielki książę Witold.
Sprawdź się
1. Jadwigę w 1384 r. koronowano na:
- królową Polski
- króla Polski
- księżną krakowską
- cesarzową
Pokaż odpowiedź
B. króla Polski — W dokumentach zapisano tytuł króla, żeby nikt nie podważał jej rządów.
2. Jagiełło przed objęciem polskiego tronu był:
- księciem mazowieckim
- wielkim księciem Litwy
- królem Węgier
- wielkim mistrzem zakonu
Pokaż odpowiedź
B. wielkim księciem Litwy — Jako wielki książę litewski przyjął chrzest i poślubił Jadwigę.
3. Przeciwnikiem Polski i Litwy pod Grunwaldem był:
- zakon krzyżacki
- Czechy
- księstwo moskiewskie
- Węgry
Pokaż odpowiedź
A. zakon krzyżacki — Zakon rządził Prusami i zagrażał obu państwom.
4. Po Grunwaldzie zakon krzyżacki:
- przestał istnieć
- przetrwał, ale osłabł
- zdobył Kraków
- połączył się z Wielkim Księstwem Litewskim
Pokaż odpowiedź
B. przetrwał, ale osłabł — Zakon stracił potęgę, ale rządził Prusami jeszcze kilkadziesiąt lat.
5. Kto przyjął chrzest razem z Jagiełłą?
- Krzyżacy
- Litwa
- Ruś
- Węgry
Pokaż odpowiedź
B. Litwa — Chrzest Litwy odebrał zakonowi pretekst do wypraw na wschód.
Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.
▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami