Zawisza Czarny i świat rycerzy

Rycerz nie rodził się rycerzem. Chłopiec ze szlacheckiego rodu najpierw służył jako paź, potem przez kilka lat był giermkiem: czyścił zbroję, prowadził konie i uczył się walki. Dopiero pasowanie — uderzenie mieczem w ramię — czyniło z niego rycerza. Dostawał wtedy pas rycerski i złote ostrogi, a razem z nimi obowiązki: bronić słabszych, dotrzymywać słowa, nie uciekać z pola walki i nie atakować bezbronnych.

Najsłynniejszym polskim rycerzem był Zawisza Czarny z Garbowa, pieczętujący się herbem Sulima. Walczył pod Grunwaldem w 1410 r., jeździł z poselstwami i wygrywał turnieje w całej Europie — w Perpignan pokonał uchodzącego za niepokonanego rycerza z Aragonii. Turnieje były wtedy czymś między zawodami sportowymi a pokazem: rycerze zbijali się z siodeł tępymi kopiami, a widzowie obstawiali zwycięzcę.

Zawisza zginął w 1428 r. pod Golubacem nad Dunajem, w walce z Turkami. Mógł się uratować, ale nie chciał opuścić towarzyszy ani łodzią odpłynąć z pola bitwy. Z jego wierności wzięło się powiedzenie, że na kimś można polegać jak na Zawiszy. Dziś to imię noszą drużyny harcerskie i statek szkoleniowy, a wzór rycerza — słowny, odważny i uczciwy — przypomina o tym, że honor liczy się bardziej niż zwycięstwo.

• ok. 1379 — Narodziny Zawiszy Czarnego z Garbowa.
• 1410 — Udział Zawiszy w bitwie pod Grunwaldem.
• 1415 — Zwycięstwo w turnieju w Perpignan.
• 1428 — Śmierć Zawiszy w walce z Turkami pod Golubacem.

• Zawisza Czarny — Najsłynniejszy polski rycerz, wzór wierności danemu słowu.
• Władysław Jagiełło — Król, któremu Zawisza służył i z którym walczył pod Grunwaldem.
• giermek — Uczeń rycerza — nosił broń i opiekował się koniem.

Kim był Zawisza Czarny?

Najsłynniejszym polskim rycerzem z czasów Jagiełły.

Z jakiej miejscowości pochodził Zawisza?

Z Garbowa; pieczętował się herbem Sulima.

W jakiej wielkiej bitwie walczył Zawisza Czarny?

W bitwie pod Grunwaldem w 1410 r.

Z czego jeszcze słynął Zawisza poza wojną?

Z wygrywania turniejów rycerskich w całej Europie.

Gdzie i kiedy zginął Zawisza Czarny?

W 1428 r. pod Golubacem nad Dunajem, w walce z Turkami.

Dlaczego Zawisza nie uciekł z pola bitwy?

Nie chciał zostawić towarzyszy — honor był ważniejszy niż życie.

Co znaczy powiedzenie „polegać jak na Zawiszy”?

Że ktoś zawsze dotrzymuje słowa.

Jak nazywał się uczeń rycerza?

Giermek.

Czym zajmował się giermek?

Nosił broń, dbał o konia i zbroję, uczył się walki.

Jak nazywała się uroczystość przyjęcia do stanu rycerskiego?

Pasowanie na rycerza.

Co rycerz dostawał przy pasowaniu?

Pas rycerski i złote ostrogi.

Czego zabraniał kodeks rycerski?

Atakowania bezbronnych i łamania danego słowa.

1. Zawisza Czarny pochodził z:

1. Garbowa
2. Gniezna
3. Płocka
4. Sandomierza

2. Zawisza Czarny zginął w walce z:

1. Turkami
2. Krzyżakami
3. Szwedami
4. Moskwą

3. Zawisza zasłynął zwycięstwem w turnieju w:

1. Perpignan
2. Paryżu
3. Rzymie
4. Wiedniu nad Dunajem

4. Rycerz utrzymywał się głównie z:

1. handlu w mieście
2. ziemi otrzymanej za służbę
3. pracy w warsztacie
4. podatków zbieranych dla papieża

5. Dziś imię Zawiszy Czarnego nosi:

1. most w Warszawie
2. żaglowiec harcerski
3. lotnisko w Krakowie
4. kopalnia na Śląsku