Jan Zamoyski — kanclerz, hetman i budowniczy miasta

Jan Zamoyski żył w czasach, gdy Polską i Litwą rządziła wspólnie szlachta, a króla wybierano w wolnej elekcji. Uczył się w Paryżu i Padwie, świetnie mówił po łacinie i potrafił przekonywać tłumy na sejmie. Dzięki temu zrobił błyskotliwą karierę: został kanclerzem wielkim koronnym, czyli najważniejszym urzędnikiem od spraw państwa i pieczęci, a trzy lata później także hetmanem wielkim koronnym, dowódcą wojska.

Był prawą ręką króla Stefana Batorego. Razem prowadzili wojny z Moskwą o Inflanty, zdobywali twierdze i oblegali Psków. Po śmierci Batorego Zamoyski pokonał pod Byczyną w 1588 r. wojska arcyksięcia Maksymiliana Habsburga, który też chciał być polskim królem, i wziął go do niewoli. Mawiano wtedy, że hetman decyduje w Rzeczypospolitej o niemal wszystkim.

Największym pomysłem Zamoyskiego było własne miasto. W 1580 r. zaczął budowę Zamościa według planu włoskiego architekta Bernarda Moranda. Zamość zaprojektowano od zera jako miasto idealne: równe ulice, rynek z ratuszem, mury i bastiony. W 1594 r. powstała tam Akademia Zamojska, szkoła dla synów szlachty. Zamość przetrwał oblężenia i do dziś zachwyca układem starówki, która została wpisana na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

• 1542 — Narodziny Jana Zamoyskiego.
• 1578 — Zamoyski zostaje kanclerzem wielkim koronnym.
• 1580 — Początek budowy Zamościa.
• 1581 — Zamoyski hetmanem wielkim koronnym.
• 1588 — Zwycięstwo pod Byczyną nad arcyksięciem Maksymilianem.
• 1594 — Założenie Akademii Zamojskiej.
• 1605 — Śmierć kanclerza i hetmana.

• Jan Zamoyski — Kanclerz i hetman wielki koronny, założyciel Zamościa.
• Stefan Batory — Król, u którego boku Zamoyski prowadził wojny z Moskwą.
• Bernardo Morando — Włoski architekt, który zaprojektował Zamość.
• Maksymilian Habsburg — Arcyksiążę pokonany i wzięty do niewoli pod Byczyną.

Kim był Jan Zamoyski?

Kanclerzem i hetmanem wielkim koronnym, założycielem Zamościa.

Czym zajmował się kanclerz?

Prowadził sprawy państwa i pieczętował dokumenty królewskie.

Czym zajmował się hetman?

Dowodził wojskiem Rzeczypospolitej.

Gdzie kształcił się Zamoyski?

Między innymi w Paryżu i w Padwie we Włoszech.

Któremu królowi Zamoyski był najbliższym doradcą?

Stefanowi Batoremu.

O co Rzeczpospolita walczyła z Moskwą za Batorego?

O Inflanty, ziemie nad Bałtykiem.

Jakie miasto oblegały wojska Batorego i Zamoyskiego?

Psków.

Kogo Zamoyski pokonał pod Byczyną w 1588 r.?

Arcyksięcia Maksymiliana Habsburga.

Co stało się z pokonanym arcyksięciem?

Trafił do polskiej niewoli.

W którym roku rozpoczęto budowę Zamościa?

W 1580 r.

Kto zaprojektował Zamość?

Włoski architekt Bernardo Morando.

Dlaczego Zamość nazywa się miastem idealnym?

Zaplanowano go od zera: równe ulice, rynek i mury obronne.

1. Jan Zamoyski pełnił urząd:

1. kanclerza wielkiego koronnego
2. prymasa Polski
3. burmistrza Krakowa
4. wielkiego mistrza zakonu krzyżackiego

2. Wojny Batorego i Zamoyskiego toczyły się o:

1. Śląsk
2. Inflanty
3. Pomorze Gdańskie
4. Wołoszczyznę

3. Akademię Zamojską założono w roku:

1. 1580
2. 1588
3. 1594
4. 1605

4. Zamoyski kształcił się między innymi w:

1. Padwie
2. Moskwie
3. Londynie
4. Sztokholmie

5. Zamość powstał na terenie:

1. Lubelszczyzny
2. Pomorza
3. Śląska
4. Podhala u stóp Tatr