Bizancjum, świat islamu i wyprawy krzyżowe

Gdy zachodnia część cesarstwa rzymskiego upadła w 476 r., część wschodnia trwała dalej przez prawie tysiąc lat jako cesarstwo bizantyjskie ze stolicą w Konstantynopolu. Mówiono tam po grecku, cesarz rządził też Kościołem, a z bizantyjskich warsztatów wychodziły mozaiki, ikony i kopie starożytnych ksiąg. To Bizancjum ochrzciło Słowian wschodnich i południowych, dając im pismo — alfabet stworzony przez świętych Cyryla i Metodego.

W VII wieku na Półwyspie Arabskim Mahomet stworzył nową religię — islam. Jego wyznawcy w ciągu stu lat opanowali Bliski Wschód, północną Afrykę i Hiszpanię. Świat arabski stał się wtedy najbardziej uczonym miejscem ówczesnego świata: przechował i rozwinął grecką matematykę i medycynę, przekazał Europie cyfry zwane arabskimi oraz papier, zbudował biblioteki, obserwatoria i szpitale.

W 1054 r. chrześcijaństwo podzieliło się na katolicyzm i prawosławie. Kilkadziesiąt lat później papież Urban II wezwał rycerstwo Europy do odbicia Jerozolimy — tak zaczęły się wyprawy krzyżowe, trwające dwieście lat. Militarnie skończyły się porażką, ale otworzyły Europę na wschodnie towary i wiedzę. W 1453 r. Turcy osmańscy zdobyli Konstantynopol i cesarstwo bizantyjskie przestało istnieć.

• 476 — Upadek cesarstwa zachodniorzymskiego; Wschód trwa dalej.
• 622 — Hidżra — ucieczka Mahometa do Medyny, początek ery muzułmańskiej.
• 863 — Misja Cyryla i Metodego wśród Słowian.
• 1054 — Wielka schizma — podział na katolicyzm i prawosławie.
• 1095 — Papież Urban II wzywa do wyprawy krzyżowej.
• 1099 — Krzyżowcy zdobywają Jerozolimę.
• 1291 — Upadek Akki — koniec państw krzyżowców.
• 1453 — Turcy zdobywają Konstantynopol — koniec Bizancjum.

• Justynian I — Cesarz bizantyjski; kodyfikacja prawa, budowa Hagia Sophia.
• Mahomet — Twórca islamu; zjednoczył plemiona arabskie.
• Cyryl i Metody — Misjonarze Słowian, twórcy pisma słowiańskiego.
• Urban II — Papież, który wezwał do pierwszej wyprawy krzyżowej.
• Saladyn — Sułtan, który odzyskał Jerozolimę w 1187 r.

Jak nazywała się wschodnia część cesarstwa rzymskiego?

Cesarstwo bizantyjskie (Bizancjum).

Jaka była stolica Bizancjum?

Konstantynopol, dziś Stambuł.

W jakim języku mówiono w Bizancjum?

Po grecku, choć państwo uważało się za rzymskie.

Co to jest ikona?

Malowany na desce wizerunek świętego, typowy dla prawosławia.

Kto ochrzcił Słowian wschodnich i południowych?

Bizancjum — stąd u nich prawosławie.

Co Słowianom dali Cyryl i Metody?

Pismo — alfabet, z którego wywodzi się cyrylica.

Kto stworzył islam i kiedy?

Mahomet w VII wieku na Półwyspie Arabskim.

Jak nazywa się święta księga islamu?

Koran.

Co to jest hidżra?

Ucieczka Mahometa z Mekki do Medyny w 622 r. — początek ery muzułmańskiej.

Jak daleko sięgnęły podboje arabskie?

Od Hiszpanii przez północną Afrykę po Indie.

Co Europa zawdzięcza uczonym arabskim?

Cyfry arabskie, algebrę, medycynę, papier i zachowanie greckich ksiąg.

Co to była wielka schizma?

Podział chrześcijaństwa w 1054 r. na katolicyzm i prawosławie.

1. Jak nazywano wschodnie cesarstwo rzymskie?

1. Bizancjum
2. Frankonia
3. Persja
4. Kartagina

2. Twórcą pisma słowiańskiego byli:

1. Cyryl i Metody
2. Piotr i Paweł
3. Justynian i Teodora
4. Mahomet i Ali

3. Cyfry, których dziś używamy, przekazali Europie:

1. Rzymianie
2. Arabowie
3. Wikingowie
4. Frankowie

4. Celem wypraw krzyżowych było odbicie:

1. Rzymu
2. Konstantynopola
3. Jerozolimy
4. Kartaginy

5. Skutkiem ubocznym wypraw krzyżowych był:

1. rozwój handlu ze Wschodem
2. upadek bogatych miast włoskich
3. koniec żeglugi
4. zanik rzemiosła