Starożytny Rzym

Rzym założono według tradycji w 753 p.n.e. Początkowo był królestwem, potem stał się republiką (509 p.n.e.) – rządził Senat, a władze sprawowali wybierani konsulowie. Republika rozrastała się przez podboje: Italię, Kartaginę (wojny punickie), Grecję i cały basen Morza Śródziemnego. Armia rzymska – legiony – była najskuteczniejszą maszyną wojenną starożytności.

W I w. p.n.e. republika upadła wskutek wojen domowych. Juliusz Cezar stał się dyktatorem, a po jego zamordowaniu (44 p.n.e.) Oktawian August ustanowił cesarstwo (27 p.n.e.). Pax Romana (pokój rzymski) trwał przez ponad 200 lat – cała oikumena korzystała z dróg, akweduktów, prawa i handlu. Język łaciński stał się językiem Europy.

Cesarstwo podzielono w 395 n.e. na wschodnie (Bizancjum, przetrwało do 1453) i zachodnie. Zachodnie Cesarstwo Rzymskie padło pod ciosami barbarzyńców w 476 n.e. – datę tę uznajemy za koniec starożytności. Spuścizna Rzymu: prawo (podstawa dzisiejszych systemów prawa), łacina, chrześcijaństwo (oficjalna religia od 380 n.e.) i architektura przetrwały do dziś.

• 753 p.n.e. — Legendarny rok założenia Rzymu przez Romulusa
• 509 p.n.e. — Obalenie króla Tarkwiniusza – ustanowienie Republiki Rzymskiej
• 264–146 p.n.e. — Wojny punickie z Kartaginą (Hannibal)
• 44 p.n.e. — Zabójstwo Juliusza Cezara (Idy Marcowe)
• 27 p.n.e. — Oktawian August pierwszym cesarzem Rzymu
• 313 n.e. — Edykt Mediolański – tolerancja dla chrześcijaństwa
• 380 n.e. — Chrześcijaństwo oficjalną religią cesarstwa
• 476 n.e. — Upadek Zachodniego Cesarstwa Rzymskiego

• Juliusz Cezar — Dyktator Rzymu, podbił Galię, zamordowany 44 p.n.e.
• Oktawian August — Pierwszy cesarz Rzymu, twórca Pax Romana
• Cyceron — Mówca, filozof i senator – obrońca republiki
• Konstantyn Wielki — Cesarz, który zalegalizował chrześcijaństwo (313 n.e.)
• Hannibal — Kartagiński wódz, który przeprowadził wojsko przez Alpy

Co to była Republika Rzymska?

Forma rządu w Rzymie (509–27 p.n.e.), w której władzę sprawował Senat i wybierani co roku konsulowie – zamiast króla.

Co to był Senat?

Najważniejszy organ władzy w Republice Rzymskiej – rada starszych (patrycjuszy), która podejmowała kluczowe decyzje polityczne i wojskowe.

Co to były legiony?

Podstawowe jednostki armii rzymskiej (ok. 5000 żołnierzy). Legiony były znakomicie wyszkolone, zdyscyplinowane i wyposażone – klucz do sukcesów Rzymu.

Czym był Pax Romana?

„Pokój rzymski" – okres ok. 200 lat (27 p.n.e. – 180 n.e.) względnego spokoju i dobrobytu w cesarstwie, czas rozkwitu handlu i kultury.

Kto zamordował Juliusza Cezara?

Spiskowcy z Senatu, w tym Brutus i Kasjusz, w Idy Marcowe (15 marca 44 p.n.e.) – 23 ciosy sztyletów.

Co to był akwedukt?

Kamienny lub ceglany kanał doprowadzający wodę z odległych źródeł do miast. Rzym miał 11 akweduktów dostarczających tysiące litrów wody dziennie.

Kiedy Oktawian August został pierwszym cesarzem?

W 27 p.n.e., po pokonaniu Marka Antoniusza i Kleopatry. Cesarstwo zastąpiło Republikę Rzymską.

Kiedy upadło Zachodnie Cesarstwo Rzymskie?

W 476 n.e. – wódz Odoaker zdetronizował ostatniego cesarza Romulusa Augustulusa. Data umowna końca starożytności.

Jaki edykt zalegalizował chrześcijaństwo w Cesarstwie?

Edykt Mediolański (313 n.e.) cesarza Konstantyna Wielkiego i Licyniusza – przyznał wolność wyznania wszystkim, w tym chrześcijanom.

Jakie było największe dziedzictwo Rzymu dla Europy?

Prawo rzymskie (podstawa systemów prawnych Europy), łacina (język nauki i Kościoła), chrześcijaństwo, architektura i technika (drogi, akwedukty, mosty).

Republika rzymska

Ustrój Rzymu, w którym rządzili urzędnicy i senat.

Senat

Rada najważniejszych obywateli Rzymu.

1. W jakiej formie rządziły się Ateny, a w jakiej Rzym w V w. p.n.e.?

1. Obaj byli monarchiami
2. Ateny – demokracja, Rzym – republika
3. Ateny – republika, Rzym – demokracja
4. Oba były cesarstwami

2. Co to były legiony?

1. Kodeks praw Rzymu
2. Podstawowe jednostki armii rzymskiej
3. Utwardzone drogi łączące Rzym z prowincjami
4. Igrzyska gladiatorów

3. Czym Hannibal zasłynął w wojnach punickich?

1. Zbudował wielką flotę i zaatakował Rzym od morza
2. Przeprowadził armię ze słoniami przez Alpy
3. Obalił Senat
4. Założył Kartaginę

4. Gdzie odbywały się walki gladiatorów?

1. w Partenonie
2. w Koloseum
3. na Forum
4. w akwedukcie

5. Który wódz przekroczył Rubikon i przejął władzę?

1. Oktawian
2. Juliusz Cezar
3. Wódz Hannibal
4. Neron