Zakon krzyżacki i walka o Pomorze
Historia, klasa 5 · 1226–1466
Najważniejsze w skrócie
Książę Konrad Mazowiecki sprowadził w 1226 r. Krzyżaków, by pomogli w walce z Prusami. Zakon szybko zbudował własne państwo nad Bałtykiem: murowane zamki (Malbork), silną administrację i handel. Zamiast sojusznika Polska zyskała groźnego sąsiada.
W 1308 r. Krzyżacy zajęli Gdańsk, odcinając Polskę od morza. Konflikt trwał ponad sto lat: wielka wojna i zwycięstwo pod Grunwaldem (1410), wojna trzynastoletnia i pokój w Toruniu (1466), który przywrócił Polsce Pomorze Gdańskie i dostęp do Bałtyku.
Ważne daty
- 1226 — Konrad Mazowiecki sprowadza Krzyżaków.
- 1308 — Krzyżacy zajmują Gdańsk (rzeź gdańska).
- 1343 — Pokój w Kaliszu z Kazimierzem Wielkim.
- 1410 — Bitwa pod Grunwaldem — klęska zakonu.
- 1454–1466 — Wojna trzynastoletnia.
- 1466 — Pokój w Toruniu — powrót Pomorza Gdańskiego.
Ważne postacie
- Konrad Mazowiecki — Sprowadził Krzyżaków do walki z Prusami.
- Władysław Jagiełło — Zwycięzca spod Grunwaldu.
- Ulrich von Jungingen — Wielki mistrz poległy pod Grunwaldem.
- Kazimierz Jagiellończyk — Król, który zawarł pokój toruński 1466.
Pojęcia
- Kto sprowadził Krzyżaków do Polski?
- Konrad Mazowiecki w 1226 r.
- Po co ich sprowadzono?
- Do walki z pogańskimi Prusami.
- Co zakon zbudował nad Bałtykiem?
- Własne państwo z zamkami, m.in. Malborkiem.
- Co stało się w 1308 r.?
- Krzyżacy zajęli Gdańsk i odcięli Polskę od morza.
- Kiedy była bitwa pod Grunwaldem?
- 15 lipca 1410 r.
- Kto poległ pod Grunwaldem ze strony zakonu?
- Wielki mistrz Ulrich von Jungingen.
- Co przyniósł pokój toruński 1466?
- Powrót Pomorza Gdańskiego do Polski.
- Jak nazywała się wojna z lat 1454–1466?
- Wojna trzynastoletnia.
- W którym roku sprowadzono Krzyżaków?
- W 1226 roku.
- Kto dowodził stroną polską pod Grunwaldem?
- Władysław Jagiełło.
- Z kim Krzyżacy zawarli pokój w Kaliszu w 1343 r.?
- Z Kazimierzem Wielkim.
- Który król podpisał pokój toruński 1466?
- Kazimierz Jagiellończyk.
Sprawdź się
1. Kto sprowadził Krzyżaków?
- Książę Bolesław Chrobry
- Konrad Mazowiecki
- Kazimierz Wielki
- Mieszko I
Pokaż odpowiedź
B. Konrad Mazowiecki — Konrad Mazowiecki sprowadził Krzyżaków w 1226 r., licząc, że obronią go przed Prusami. Zamiast tego zakon zbudował własne państwo, z którym Polska walczyła przez następne dwieście lat.
2. Co przyniósł pokój toruński z 1466 r.?
- utratę Śląska i Ziemi Lubuskiej
- powrót Pomorza Gdańskiego
- koronację
- unię z Litwą
Pokaż odpowiedź
B. powrót Pomorza Gdańskiego — Polska odzyskała Pomorze Gdańskie.
3. Wielki mistrz poległy pod Grunwaldem to…
- Konrad von Jungingen
- Ulrich von Jungingen
- Gaudenty
- Witold
Pokaż odpowiedź
B. Ulrich von Jungingen — Klęska zachwiała potęgą zakonu.
4. Zajęcie Gdańska w 1308 r. odcięło Polskę od…
- Węgier
- Morza
- Czech
- Rusi
Pokaż odpowiedź
B. Morza — Handel zbożem stracił drogę na Bałtyk.
5. Malbork stał się stolicą zakonu w roku:
- 1226
- 1410
- 1309
- 1466
Pokaż odpowiedź
C. 1309 — Wielki mistrz przeniósł tam siedzibę z Wenecji.
Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.
▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami