Zjednoczenie Polski – Łokietek i Kazimierz Wielki

Po 180 latach rozbicia dzielnicowego Polska została zjednoczona przez Władysława Łokietka. Była to trudna droga – Łokietek kilkakrotnie tracił i odzyskiwał władzę. W 1320 roku koronował się w Krakowie na króla Polski – po raz pierwszy od Bolesława Śmiałego. Zjednoczenie było konieczne wobec zagrożenia ze strony Brandenburgii, Czech i Zakonu Krzyżackiego.

Syn Łokietka, Kazimierz III Wielki (1333–1370), był najwybitniejszym polskim władcą średniowiecza. Zdwojono liczbę zamków i miast, skodyfikowano prawo (Statuty Wiślicko-Piotrkowskie), rozbudowano administrację i gospodarkę. Mówiono, że „zastał Polskę drewnianą, a zostawił murowaną". Przyjął Żydów wypędzonych z Europy Zachodniej – Polska stała się ich azylem.

Kazimierz Wielki założył w 1364 roku Akademię Krakowską – pierwszą uczelnię w Polsce (odnowioną później przez Jagiellonów jako Uniwersytet Jagielloński). Uregulował granice z sąsiadami (traktat kaliski z Krzyżakami, ugoda z Czechami). Nie prowadził wielkich wojen, lecz zdobył Ruś Czerwoną (Lwów). Kazimierz Wielki nie miał syna – po jego śmierci dynastia Piastów wygasła.

• 1295 — Przemysł II koronuje się na króla – pierwsze połączenie Wielkopolski i Pomorza
• 1308 — Krzyżacy zajmują Gdańsk (masakra mieszkańców)
• 1320 — Koronacja Władysława Łokietka w Krakowie
• 1331 — Bitwa pod Płowcami – Łokietek pokonuje Krzyżaków
• 1333 — Kazimierz III Wielki wstępuje na tron
• 1347 — Statuty Wiślicko-Piotrkowskie – kodyfikacja praw
• 1364 — Założenie Akademii Krakowskiej
• 1370 — Śmierć Kazimierza Wielkiego – koniec Piastów

• Władysław I Łokietek — Zjednoczył Polskę, koronowany król 1320
• Kazimierz III Wielki — Największy Piast – budowniczy, prawodawca
• Elżbieta Łokietkówna — Siostra Kazimierza, matka Ludwika Węgierskiego
• Gertruda z Moraw — Księżna wspierająca Łokietka
• Esterka — Legendarna żydowska faworyta Kazimierza Wielkiego

Kto zjednoczył Polskę po rozbiciu dzielnicowym?

Władysław I Łokietek – koronował się w Krakowie w 1320 roku po długich walkach o zjednoczenie.

Skąd przydomek „Łokietek"?

Według tradycji od niskiego wzrostu (łokieć = miara ok. 60 cm). Mimo małego wzrostu był wielkim władcą.

Co mówi powiedzenie o Kazimierzu Wielkim?

„Zastał Polskę drewnianą, zostawił murowaną" – wybudował ok. 50 zamków i liczne kościoły i klasztory.

Co to były Statuty Wiślicko-Piotrkowskie?

Kodyfikacja prawa polskiego przez Kazimierza Wielkiego (1347) – zebranie i ujednolicenie praw dla Małopolski i Wielkopolski.

Co założył Kazimierz Wielki w 1364 roku?

Akademię Krakowską – pierwszą wyższą uczelnię w Polsce (dzisiejszy Uniwersytet Jagielloński).

Dlaczego Polska przyjęła Żydów za Kazimierza?

Kazimierz rozszerzył prawa Żydów (statut kaliski z 1264 – Bolesława Pobożnego). Polska stała się dla nich azylem wypędzonych z Europy Zachodniej.

Kiedy Krzyżacy zajęli Gdańsk?

W 1308 roku – masakrując wielu mieszkańców. Gdańsk był w rękach Krzyżaków aż do 1466 roku.

Dlaczego po śmierci Kazimierza Wielkiego dynasty Piastów wygasła?

Kazimierz nie miał legalnych synów (tylko córki i nieślubnych synów). Jego następcą został bratankowy syn Ludwik Węgierski.

Co postanowił traktat kaliski z 1343 roku?

Polska zrzekła się tymczasowo Kujaw i Ziemi Dobrzyńskiej na rzecz Krzyżaków, kończąc długoletni konflikt. Akt był tymczasowy.

Co to był kongres krakowski z 1364 roku?

Spotkanie królów i książąt Europy Środkowej w Krakowie, zorganizowane przez Kazimierza Wielkiego – pokaz potęgi i prestiżu Polski.

Władysław Łokietek

Zjednoczył Polskę i koronował się w 1320 r.

Koronacja Łokietka

1320 r. — koniec rozbicia dzielnicowego, w Krakowie.

1. Co mówi powiedzenie o Kazimierzu Wielkim?

1. Zastał Polskę biedną, zostawił bogatą
2. Zastał Polskę drewnianą, zostawił murowaną
3. Zastał Polskę mała, zostawił wielką
4. Zastał Polskę pogańską, zostawił chrześcijańską

2. Dlaczego Polska przyjęła Żydów za Kazimierza?

1. Bo zaprzyjaźnił się z żydowskimi kupcami z Niemiec i Czech
2. Bo rozszerzył ich prawa i Polska stała się ich azylem
3. Bo Kościół nakazał przyjąć Żydów
4. Bo potrzebował kupców

3. Przez ile lat trwało rozbicie dzielnicowe?

1. Ok. 50 lat
2. Ok. 112 lat
3. Ok. 182 lata
4. Ok. 300 lat

4. Który król „zastał Polskę drewnianą, a zostawił murowaną”?

1. Władysław Łokietek
2. Kazimierz Wielki
3. Chrobry
4. Jagiełło

5. Co Kazimierz Wielki zrobił dla prawa w Polsce?

1. zniósł prawa
2. wydał statuty (zbiory praw)
3. wprowadził w kraju prawo kościelne
4. założył senat