Jan III Sobieski i odsiecz wiedeńska
Historia, klasa 6 · 1668–1696
Najważniejsze w skrócie
Jan III Sobieski (1674-1696) był jednym z najwybitniejszych polskich władców i wodzów. Przed objęciem tronu zasłynął zwycięstwami nad Turkami pod Chocimiem (1673) i Lwowem. Jego elekcja była triumfem obozu szlacheckiego.
Bitwa pod Wiedniem (12 września 1683) to najsławniejsze polskie zwycięstwo. Sobieski dowodził koalicją chrześcijańską, która rozbiła wojska tureckie oblegające Wiedeń. Szarża husarii z Kahlenbergu przełamała armię Kara Mustafy. Papież Innocenty XI nazwał Sobieskiego „obrońcą chrześcijaństwa".
Mimo triumfu pod Wiedniem, Sobieski nie zdołał trwale wzmocnić władzy królewskiej ani przeprowadzić reform. Magnaci blokowali jego projekty. Polska nadal słabła. Sobieski umierał w 1696 roku jako człowiek złamany porażkami wewnętrznymi, mimo zewnętrznej chwały.
Ważne daty
- 1673 — Bitwa pod Chocimiem – Sobieski pokonuje Turków
- 1674 — Elekcja Jana III Sobieskiego na króla Polski
- 1683 — Bitwa pod Wiedniem (12 IX) – odsiecz wiedeńska
- 1684 — Liga Święta – sojusz antyturecki
- 1686 — Pokój Grzymułtowskiego – oddanie Kijowa Rosji
- 1696 — Śmierć Jana III Sobieskiego
Ważne postacie
- Jan III Sobieski — Król, bohater Wiednia, „Lew Lechistanu"
- Maria Kazimiera (Marysieńka) — Ukochana żona Sobieskiego
- Kara Mustafa — Wielki Wezyr turecki, pokonany pod Wiedniem
- Leopold I Habsburg — Cesarz Austrii, wezwał Sobieskiego na pomoc
- Mahomet IV — Sułtan turecki w czasie oblężenia Wiednia
Pojęcia
- Kiedy była bitwa pod Wiedniem?
- 12 września 1683 roku – polska husaria rozbiła armię turecką
- Kto dowodził koalicją pod Wiedniem?
- Jan III Sobieski – król Polski
- Co to była Liga Święta?
- Koalicja antyturecka (Polska, Austria, Wenecja, papiestwo) po Wiedniu
- Kim był Kara Mustafa?
- Wielki Wezyr turecki dowodzący oblężeniem Wiednia
- Jak nazwał Sobieskiego papież?
- Obrońcą chrześcijaństwa
- Jak Turcy nazwali Sobieskiego?
- Lew Lechistanu – „Lechistan" to Polska po turecku
- Co to był Kahlenberg?
- Wzgórze koło Wiednia, skąd ruszyła szarża husarii
- Kim była Marysieńka?
- Maria Kazimiera de la Grange – ukochana żona Sobieskiego
- Co zawarto w pokoju grzymułtowskim (1686)?
- Polska ostatecznie oddała Kijów Rosji
- Dlaczego Sobieski nie zdołał wzmocnić Polski?
- Magnaci blokowali jego reformy; magnacka anarchia trwała
- Jan III Sobieski
- Król i wódz, zwycięzca spod Wiednia (1683).
- Odsiecz wiedeńska
- 1683 r. — pokonanie Turków pod Wiedniem.
Sprawdź się
1. Kiedy odbyła się bitwa pod Wiedniem?
- 12 września 1673
- 12 września 1683
- 12 września 1693
- 12 maja 1683
Pokaż odpowiedź
B. 12 września 1683 — Bitwa pod Wiedniem (12 IX 1683) – Sobieski na czele koalicji chrześcijańskiej rozbił armię turecką Kara Mustafy. Jedno z największych polskich zwycięstw.
2. Jaka formacja militarna zasłynęła pod Wiedniem?
- Polska piechota
- Polska artyleria
- Polska husaria
- Polskie okręty wojenne
Pokaż odpowiedź
C. Polska husaria — Husaria – polska ciężka kawaleria ze skrzydłami. Jej szarża z Kahlenbergu rozbiła armię turecką pod Wiedniem. Największa szarża kawaleryjska w historii.
3. Co postanowiono w pokoju grzymułtowskim (1686)?
- Polska zajęła Kijów
- Polska ostatecznie oddała Kijów Rosji
- Rosja zwróciła Kijów Polsce
- Kijów stał się wolnym miastem
Pokaż odpowiedź
B. Polska ostatecznie oddała Kijów Rosji — Pokój Grzymułtowskiego (1686) – Polska na stałe oddała Kijów i Lewobrzeżną Ukrainę Rosji. Rosjanie zobowiązali się nie wspierać Tatarów i Turków.
4. Kto dowodził chrześcijańskim wojskiem pod Wiedniem?
- Czarniecki
- Jan III Sobieski
- Batory
- Poniatowski
Pokaż odpowiedź
B. Jan III Sobieski — Połączonymi wojskami pod Wiedniem dowodził Jan III Sobieski, choć w bitwie walczyli też Austriacy i Niemcy. Czarniecki zmarł dwadzieścia lat wcześniej, w czasach potopu.
5. Kto dowodził Turkami pod Wiedniem?
- Sulejman
- Kara Mustafa
- Osman
- Mehmed
Pokaż odpowiedź
B. Kara Mustafa — Armią turecką dowodził wielki wezyr Kara Mustafa, którego po klęsce stracono na rozkaz sułtana. Sulejman Wspaniały żył sto pięćdziesiąt lat wcześniej.
Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.
▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami