Reformacja i Kontrreformacja

Reformacja zapoczątkowana przez Marcina Lutra w 1517 roku głęboko podzieliła chrześcijaństwo. Luter zbuntował się przeciwko sprzedaży odpustów i innym nadużyciom Kościoła. Ogłosił, że jedyną podstawą wiary jest Pismo Święte (sola scriptura) i że zbawienie pochodzi z łaski Bożej, nie z uczynków. Za te poglądy papież go ekskomunikował, a cesarz Karol V skazał na banicję, lecz elektor Fryderyk Mądry go ukrył.

Reformacja szybko się rozprzestrzeniła. Jan Kalwin w Genewie stworzył własną teologię (kalwinizm) opartą na predestynacji. Henryk VIII Angielski dla własnych celów (chciał się rozwieść) założył Kościół anglikański. W Polsce reformacja przyjęła się wśród szlachty (kalwinizm, luteranizm, arianizm). Konfederacja Warszawska (1573) gwarantowała tolerancję religijną.

Kontrreformacja to odpowiedź Kościoła: Sobór Trydencki (1545–1563) zreformował Kościół od środka. Zakon jezuitów (Ignacy Loyola, 1540) prowadził edukację i misje. Inkwizycja ścigała heretyków. Indeks ksiąg zakazanych ograniczał swobodę myśli. Polska stopniowo wróciła do katolicyzmu dzięki działalności jezuitów. Europę podzieliły wojny religijne, a szczytową formą był Pokój Westfalski (1648).

• 1517 — Marcin Luter przybija 95 tez w Wittenberdze
• 1521 — Luter na Sejmie Rzeszy w Wormacji – ekskomunika
• 1534 — Henryk VIII zakłada Kościół anglikański
• 1536 — Kalwin w Genewie – instytucja religii chrześcijańskiej
• 1540 — Ignacy Loyola zakłada Towarzystwo Jezusowe (jezuici)
• 1545–1563 — Sobór Trydencki – kontrreformacja
• 1573 — Konfederacja warszawska – tolerancja religijna w Polsce
• 1618–1648 — Wojna trzydziestoletnia – ostatnia wielka wojna religijna

• Marcin Luter — Inicjator reformacji – 95 tez w 1517 roku
• Jan Kalwin — Reformator, twórca kalwinizmu w Genewie
• Henryk VIII — Król Anglii, założył kościół anglikański
• Ignacy Loyola — Założyciel jezuitów – elita kontrreformacji
• Filip II Hiszpański — Obrońca katolicyzmu, inicjator Niezwyciężonej Armady

Kiedy i gdzie Marcin Luter ogłosił 95 tez?

31 października 1517 roku w Wittenberdze (Niemcy) – przybił je do drzwi kościoła zamkowego, protestując głównie przeciwko sprzedaży odpustów.

Co to było sola scriptura?

Jedna z głównych zasad luteranizmu: jedynym autorytetem w sprawach wiary jest Pismo Święte, nie tradycja Kościoła ani papież.

Dlaczego Henryk VIII założył kościół anglikański?

Papież odmówił mu unieważnienia małżeństwa z Katarzyną Aragońską. Henryk zerwał z Rzymem i ogłosił się głową Kościoła w Anglii (1534).

Co to był kalwinizm?

Odmiana protestantyzmu stworzona przez Jana Kalwina w Genewie. Cechuje go nauka o predestynacji – Bóg z góry wybrał, kto będzie zbawiony.

Kim byli jezuici?

Zakon Towarzystwa Jezusowego, założony przez Ignacego Loyolę w 1540 roku. Elita kontrreformacji: prowadzili szkoły, misje i zwalczali protestantyzm.

Co to był Sobór Trydencki?

Sobór kościelny w Trydencie (1545–1563) – odpowiedź Kościoła na reformację. Uchwalono reformy wewnętrzne i klarownie sformułowano doktrynę katolicką.

Co to była Konfederacja Warszawska (1573)?

Akt gwarantujący szlachcie polskiej wolność wyznania – pokojowe współistnienie katolicyzm i protestantów. Europejski ewenement tolerancji religijnej.

Co to były odpusty i dlaczego Luter je krytykował?

Odpusty to odpuszczanie kar za grzechy za opłatą pieniężną. Luter uważał, że jest to niezgodne z Biblią i służy tylko wzbogaceniu Kościoła.

Czym zakończyła się Wojna Trzydziestoletnia?

Pokojem Westfalskim (1648) – uznano wolność wyznania w Rzeszy Niemieckiej (katolicyzm, luteranizm, kalwinizm). Kres wojen religijnych w Europie.

Jak reformacja wpłynęła na Polskę?

Szlachta polska masowo przechodziła na protestantyzm (kalwinizm, luteranizm, arianizm). Polska słynęła z tolerancji religijnej. Potem jezuici przywrócili katolicyzm.

Marcin Luter

Ogłosił 95 tez (1517), zapoczątkował reformację.

Reformacja

Ruch odnowy Kościoła — powstanie wyznań protestanckich.

1. Kiedy Marcin Luter ogłosił 95 tez?

1. 1492
2. 1506
3. 1517
4. 1543

2. Kim byli jezuici?

1. Zakon rycerski
2. Elitarny zakon prowadzący szkoły i misje w ramach kontrreformacji
3. Protestancki zakon
4. Zakon benedyktyński zakładający klasztory, szkoły i wielkie biblioteki

3. Czym zakończyła się Wojna Trzydziestoletnia (1618–1648)?

1. Pełnym zwycięstwem protestantów i rozpadem Kościoła
2. Zwycięstwem katolicyzmu
3. Pokojem Westfalskim – uznano wolność wyznania
4. Rozpadem Rzeszy Niemieckiej

4. Jak nazywa się ruch odnowy Kościoła z XVI w.?

1. renesans włoski
2. reformacja
3. krucjata
4. lokacja

5. Sobór, który odnowił Kościół katolicki, obradował w:

1. Trydencie
2. Rzymie
3. Genewie
4. Wittenberdze