Renesans i humanizm w Europie

Renesans (Odrodzenie) to epoka kulturalna XIV–XVI w., zrodzona we Włoszech, gdzie bogaci kupcy florenccy (Medyceusze) wspierali artystów. Renesans oznaczał powrót do wartości antycznych (Grecja, Rzym) i postawienie człowieka w centrum (humanizm). Humaniści odrzucili średniowieczny teocentryzm (Bóg w centrum) – zamiast tego badali naturę, człowieka i rozum.

Wielcy artyści włoskiego renesansu: Leonardo da Vinci (Mona Lisa, Ostatnia Wieczerza), Michał Anioł (Pietà, Dawid, freski Kaplicy Sykstyńskiej), Rafael (Madonna Sykstyńska), Sandro Botticelli (Narodziny Wenus). W literaturze – Dante, Petrarka, Boccaccio. Architektura: kopuła katedry we Florencji (Brunelleschi). Wynalezienie druku przez Gutenberga (ok. 1450) przyspieszyło rozprzestrzenianie idei.

Renesans z Włoch promieniował na całą Europę. W Polsce rozkwitł za Zygmunta I Starego i Bony Sforzy (XVI w.) – przebudowa Wawelu w stylu renesansowym, poezja Jana Kochanowskiego, działalność Mikołaja Kopernika. Humanizm europejski: Erazm z Rotterdamu (Pochwała głupoty), Tomasz Morus (Utopia), Franciszek Rabelais. Renesans przygotował grunt pod Reformację i naukową rewolucję.

• 1304 — Urodziny Petrarki – „ojca humanizmu"
• ok. 1450 — Gutenberg wynajduje druk ruchomą czcionką
• 1473 — Urodziny Mikołaja Kopernika w Toruniu
• 1494 — Karol VIII wkracza do Włoch – renesans idzie na północ
• 1506 — Zygmunt I Stary na tronie – renesans w Polsce
• 1508–1512 — Michał Anioł maluje freski Kaplicy Sykstyńskiej
• 1516 — Erazm wydaje „Pochwałę głupoty"
• 1543 — Kopernik publikuje „De revolutionibus"

• Leonardo da Vinci — Malarz, rzeźbiarz, wynalazca – Mona Lisa, Ostatnia Wieczerza
• Michał Anioł — Dawid, Pietà, freski Kaplicy Sykstyńskiej
• Erazm z Rotterdamu — Humanista, autor „Pochwały głupoty"
• Johannes Gutenberg — Wynalazca druku ruchomą czcionką (ok. 1450)
• Petrarka — „Ojciec humanizmu" – poeta, myśliciel

Co to był renesans?

Epoka kulturalna XIV–XVI w. oznaczająca „odrodzenie" – powrót do wartości antycznych i postawienie człowieka w centrum zainteresowania (humanizm).

Co to był humanizm?

Prąd myślowy renesansu stawiający człowieka (łac. „homo") w centrum – badanie człowieka, natury i rozumu zamiast wyłącznego skupienia na Bogu.

Co wynalazł Gutenberg ok. 1450 roku?

Druk ruchomą czcionką – metalowe litery można było ustawiać w dowolnej kolejności i odbijać wiele kopii tekstu. Rewolucja w dostępie do wiedzy.

Jakie dzieła stworzył Leonardo da Vinci?

Mona Lisa, Ostatnia Wieczerza, setki rysunków technicznych i naukowych – był artystą, naukowcem i wynalazcą w jednej osobie.

Co namalował Michał Anioł w Kaplicy Sykstyńskiej?

Wielki fresk na sklepieniu (1508–1512): sceny biblijne, w tym „Stworzenie Adama". Jeden z największych osiągnięć sztuki w historii.

Kto był „ojcem humanizmu"?

Franciszek Petrarka (1304–1374) – włoski poeta i myśliciel, który jako pierwszy zebrał i badał dzieła starożytne i promował nowy styl myślenia.

Co to była Kaplica Sykstyńska?

Kaplica w Watykanie ozdobiona freskami Michała Anioła (sufit 1508–12) i Botticellego (ściany). Miejsce konklawe (wyboru papieży).

Jak renesans dotarł do Polski?

Przez Włochów sprowadzonych przez Zygmunta I Starego i jego żonę Bonę Sforzę – przebudowano Wawel, rozkwitła poezja (Kochanowski) i nauka (Kopernik).

Czym różnił się renesansowy obraz człowieka od średniowiecznego?

W średniowieczu człowiek był grzesznym stworzeniem zdanym na Boga. W renesansie – istotą rozumną, zdolną do poznania świata i kształtowania własnego losu.

Co to był mecenat?

Finansowe wspieranie artystów i uczonych przez bogatych możnych lub władców. Medyceusze w Florencji byli najsławniejszymi mecenasami renesansu.

Renesans

Odrodzenie — epoka nawiązująca do kultury antyku (XV–XVI w.).

Humanizm

Prąd stawiający w centrum człowieka i jego rozwój.

1. Co oznacza słowo „renesans"?

1. Odrodzenie
2. Powrót do wiary
3. Nowe państwo
4. Reforma Kościoła

2. Co ozdobił Michał Anioł w Kaplicy Sykstyńskiej?

1. Ściany na zewnątrz
2. Sklepienie freskami (Stworzenie Adama)
3. Wielkie okna witrażowe nad głównym ołtarzem
4. Posadzkę mozaiką

3. Co to był mecenat?

1. Podatek nakładany na artystów przez bogate miasta włoskie
2. Finansowe wspieranie artystów przez bogatych możnych
3. Szkoła artystyczna
4. Gilda malarzy

4. Do kultury jakiej epoki nawiązywał renesans?

1. prehistorii
2. antyku
3. średniowiecza
4. współczesności

5. Prąd stawiający człowieka w centrum to:

1. humanizm
2. feudalizm
3. scholastyka
4. romantyzm