Renesans i Reformacja w Polsce

XVI wiek to złoty wiek kultury polskiej. Polska stała się centrum humanizmu i tolerancji religijnej w Europie. Renesans dotarł do Polski wraz z włoską żoną Zygmunta I Starego – Boną Sforzą. Wawel został przebudowany w stylu renesansowym, a dwór krakowski stał się centrum kultury.

Mikołaj Kopernik (1473-1543) – urodzony w Toruniu astronom – ogłosił teorię heliocentryczną w dziele „De revolutionibus" (1543). Jan Kochanowski (1530-1584) był największym poetą polskiego renesansu – autor Trenów, Fraszek i pieśni. Mikołaj Rej jako pierwszy pisał po polsku.

Reformacja dotarła do Polski w 1. połowie XVI wieku. Szlachta polska chętnie przyjmowała nowe wyznania – luteranizm, kalwinizm i arianizm. Polska zasłynęła jako „kraj bez stosów" – tolerancja religijna była wyjątkowa w skali europejskiej. Konfederacja Warszawska z 1573 roku gwarantowała szlachcie wolność wyznania.

• 1506 — Koronacja Zygmunta I Starego – start złotego wieku
• 1543 — Kopernik publikuje „De revolutionibus" – teoria heliocentryczna
• 1561 — Sekularyzacja Inflant – Polska rozszerza wpływy
• 1563 — Biblia Brzeska – przekład dla kalwinistów
• 1569 — Unia Lubelska – Rzeczpospolita Obojga Narodów
• 1573 — Konfederacja Warszawska – gwarancja tolerancji religijnej
• 1584 — Śmierć Jana Kochanowskiego – koniec złotego wieku

• Zygmunt I Stary — Król 1506-1548, mecenas kultury
• Mikołaj Kopernik — Astronom, twórca teorii heliocentrycznej
• Jan Kochanowski — Największy poeta renesansowy
• Bona Sforza — Żona Zygmunta I, przyniosła renesans do Polski
• Mikołaj Rej — Pierwszy pisarz piszący po polsku

Co odkrył Kopernik?

Teorię heliocentryczną – Słońce jest centrum układu słonecznego (1543)

Kto napisał Treny?

Jan Kochanowski – po śmierci córki Urszulki

Co zagwarantowała Konfederacja Warszawska?

Tolerancję religijną dla szlachty polskiej (1573)

Dlaczego Polska była wyjątkowa religijnie?

Kraj bez stosów – tolerancja dla protestantów i arian

Co to był złoty wiek?

XVI w. – rozkwit kultury, nauki i sztuki w Polsce

Kim był Mikołaj Rej?

Pierwszy pisarz piszący po polsku; „Polacy nie gęsi..."

Kiedy zawarto Unię Lubelską?

W 1569 roku – Polska i Litwa stworzyły Rzeczpospolitą Obojga Narodów

Czym słynął dwór Zygmunta I?

Centrum kultury renesansowej – sprowadził artystów włoskich, przebudował Wawel

Co to był arianizm w Polsce?

Odłam protestantyzmu negujący Trójcę Świętą – „bracia polscy"

Jakie dzieło stworzył Kochanowski po śmierci córki?

Treny – cykl 19 elegii, arcydzieło polskiej poezji

Jan Kochanowski

Największy poeta polskiego renesansu.

Mikołaj Rej

„Ojciec literatury polskiej”, pisał po polsku.

1. Który astronom jako pierwszy naukowo opisał teorię heliocentryczną?

1. Galileusz
2. Mikołaj Kopernik
3. Johannes Kepler
4. Tycho Brahe

2. Czym było dzieło Mikołaja Reja „A niechaj narodowie..."?

1. Kroniką historyczną
2. Manifestem pisania po polsku
3. Traktatem filozoficznym
4. Poematem religijnym

3. Jakie dzieło napisał Erazm z Rotterdamu?

1. Boska komedia
2. Pochwała głupoty
3. Utopia
4. Państwo

4. Kto ogłosił teorię heliocentryczną?

1. Rej
2. Kopernik
3. Kochanowski
4. Luter

5. Kto złożył hołd pruski królowi Polski?

1. Albrecht Hohenzollern
2. Luter
3. Iwan Groźny
4. Zygmunt