Unia lubelska i wolna elekcja

Historia, klasa 6 · 1569–1573

Najważniejsze w skrócie

W 1569 r. w Lublinie Polska i Litwa zawarły unię realną: powstała Rzeczpospolita Obojga Narodów — jedno państwo ze wspólnym królem, sejmem, monetą i polityką zagraniczną, ale z odrębnymi urzędami, skarbem i wojskiem. Był to jeden z największych krajów Europy.

Po śmierci Zygmunta II Augusta (1572) wygasła dynastia Jagiellonów. Szlachta wprowadziła wolną elekcję — króla wybierali wszyscy szlachcice. Pierwszym elekcyjnym władcą został Henryk Walezy, który podpisał artykuły henrykowskie i konfederację warszawską gwarantującą pokój religijny.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami

Ważne daty

Ważne postacie

Pojęcia

Co powstało w 1569 r.?
Rzeczpospolita Obojga Narodów — unia realna Polski i Litwy.
Gdzie zawarto unię?
W Lublinie.
Co Polska i Litwa miały wspólne?
Króla, sejm, monetę i politykę zagraniczną.
Co pozostało odrębne?
Urzędy, skarb, wojsko i prawo.
Kto był ostatnim Jagiellonem?
Zygmunt II August (zmarł 1572).
Czym była wolna elekcja?
Wyborem króla przez całą szlachtę.
Kto był pierwszym królem elekcyjnym?
Henryk Walezy.
Co gwarantowała konfederacja warszawska?
Pokój i tolerancję religijną (1573).
Jakim rodzajem unii była unia lubelska?
Unią realną.
Kiedy zmarł Zygmunt II August?
W 1572 roku.
Co określały artykuły henrykowskie?
Zasady sprawowania władzy przez króla.
Co to pacta conventa?
Osobiste zobowiązania kandydata na króla.

Sprawdź się

1. W którym roku zawarto unię lubelską?

  1. 1385
  2. 1569
  3. 1573
  4. 1596
Pokaż odpowiedź

B. 1569 — W 1569 r. w Lublinie Polska i Litwa utworzyły jedno państwo ze wspólnym sejmem i królem. Rok 1573 to pierwsza wolna elekcja, czyli skutek tej unii po śmierci ostatniego Jagiellona.

2. Czym była wolna elekcja?

  1. wyborem króla przez szlachtę
  2. dziedziczeniem tronu
  3. wyborem papieża
  4. sejmem walnym
Pokaż odpowiedź

A. wyborem króla przez szlachtę — Każdy szlachcic mógł głosować.

3. Wspólne dla Polski i Litwy po unii były m.in.…

  1. Skarb i wojsko
  2. Sejm i moneta
  3. Urzędy lokalne
  4. Sądy ziemskie
Pokaż odpowiedź

B. Sejm i moneta — Wspólny był też król i polityka zagraniczna.

4. Artykuły henrykowskie określały…

  1. Granice państwa
  2. Zasady sprawowania władzy przez króla
  3. Wysokość podatków
  4. Prawa mieszczan
Pokaż odpowiedź

B. Zasady sprawowania władzy przez króla — Ograniczały władzę monarchy na rzecz szlachty.

5. Sejmy elekcyjne odbywały się:

  1. na Wawelu
  2. na Woli pod Warszawą
  3. w Lublinie
  4. w Gnieźnie
Pokaż odpowiedź

B. na Woli pod Warszawą — Musiało pomieścić tłum szlachty.

Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami