I Wojna Światowa i Odzyskanie Niepodległości
Historia, klasa 7 · 1914–1918
Najważniejsze w skrócie
I Wojna Światowa (1914-1918) wybuchła po zamachu na arcyksięcia Ferdynanda w Sarajewie. Dla Polaków była szansą – walczyli po obu stronach: w armiach rosyjskiej, austriackiej i pruskiej. Józef Piłsudski stworzył Legiony Polskie i walczył o niepodległość po stronie Austrii. W 1917 roku złożył przysięgę wierności Niemcom i trafił do Magdeburga.
Klęska wszystkich trzech zaborców otworzyła drogę do wolności. Rewolucja Październikowa (1917) obaliła cara. Niemcy przegrały wojnę. Austria rozpadła się. Polska nie musiała wybierać – po prostu przejęła władzę. 11 listopada 1918 roku Piłsudski wrócił z Magdeburga i Rada Regencyjna przekazała mu władzę.
Polska musiała jeszcze wyznaczyć granice – w walkach, na konferencjach (Wersal) i w referendach. Najważniejsza była Bitwa Warszawska (1920) – „Cud nad Wisłą" – gdy Polska rozbiła bolszewicką armię Tuchaczewskiego. Traktat Ryski (1921) ustalił wschodnią granicę. Po 123 latach niewoli Polska wróciła na mapy Europy.
Ważne daty
- 1914 — Wybuch I Wojny Światowej (28 VI – zamach w Sarajewie)
- 1914 — Piłsudski tworzy Legiony Polskie (6 VIII)
- 1916 — Akt 5 listopada – Niemcy i Austria obiecują Polskę
- 1917 — Rewolucja w Rosji – upadek cara
- 1918 — 11 listopada – Piłsudski przejmuje władzę – niepodległość
- 1919–1921 — Walki o granice (Lwów, Wilno, Śląsk, Poznań)
- 1920 — Bitwa Warszawska – Cud nad Wisłą (15 VIII)
- 1921 — Traktat Ryski – wschodnia granica
Ważne postacie
- Józef Piłsudski — Twórca Legionów, Naczelnik Państwa, bohater 1920
- Roman Dmowski — Polityk – walczył dyplomatycją o granice Polski
- Ignacy Paderewski — Pianista i premier – podpisał traktat wersalski
- Michał Tuchaczewski — Sowiecki dowódca rozbity pod Warszawą
- Władysław Sikorski — Generał – bohater Bitwy Warszawskiej
Pojęcia
- Kiedy Polska odzyskała niepodległość?
- 11 listopada 1918 roku – Piłsudski przejął władzę z rąk Rady Regencyjnej
- Co to był Cud nad Wisłą?
- Bitwa Warszawska (1920) – Polska rozbiła armię bolszewicką Tuchaczewskiego
- Kto stworzył Legiony Polskie w 1914?
- Józef Piłsudski – walczył po stronie Austrii o niepodległość
- Co to był Akt 5 listopada 1916?
- Niemcy i Austria obiecały polskie państwo – w zamian za poparcie w wojnie
- Kiedy odbyła się Bitwa Warszawska?
- 15 sierpnia 1920 roku – w dniu Wniebowzięcia NMP
- Co ustalił Traktat Ryski (1921)?
- Wschodnią granicę Polski z Rosją Sowiecką
- Kto dyplomatycznie walczył o granice Polski?
- Roman Dmowski – na konferencji paryskiej (Wersal)
- Skąd Piłsudski wrócił 11 listopada 1918?
- Z Magdeburga – Niemcy uwięzili go za odmowę przysięgi
- Jak długo Polska nie istniała?
- 123 lata (1795-1918)
- Dlaczego I Wojna Światowa była szansą dla Polski?
- Bo walczyły ze sobą wszystkie trzy zabory – Polska mogła skorzystać na ich osłabieniu
- I wojna światowa
- 1914–1918 — pierwszy konflikt o skali światowej.
- 11 listopada 1918
- Odzyskanie przez Polskę niepodległości.
Sprawdź się
1. Kiedy Polska odzyskała niepodległość?
- 11 listopada 1917
- 11 listopada 1918
- 28 czerwca 1919
- 18 marca 1921
Pokaż odpowiedź
B. 11 listopada 1918 — 11 listopada 1918 roku Józef Piłsudski przejął władzę wojskową od Rady Regencyjnej. Data ta jest obchodzona jako Narodowe Święto Niepodległości.
2. Kto dyplomatycznie walczył o granice Polski na konferencji w Wersalu?
- Józef Piłsudski
- Józef Haller
- Roman Dmowski
- Ignacy Paderewski
Pokaż odpowiedź
C. Roman Dmowski — Roman Dmowski kierował polską delegacją na Konferencji Paryskiej (1919). Dzięki niemu Polska uzyskała Wielkopolskę, Pomorze i dostęp do morza.
3. Po której stronie walczyli początkowo Polacy pod Piłsudskim w I Wojnie Światowej?
- Po stronie Rosji
- Po stronie Ententy (Anglia, Francja)
- Po stronie Austro-Węgier (państwa centralne)
- Neutralnie
Pokaż odpowiedź
C. Po stronie Austro-Węgier (państwa centralne) — Piłsudski uważał Rosję za głównego wroga. Walczył więc po stronie Austro-Węgier, licząc że klęska Rosji wyzwoli Polskę. Legiony walczyły na froncie wschodnim.
4. Od kogo Piłsudski przejął władzę wojskową w 1918 r.?
- Od Rady Regencyjnej
- Od cesarza Niemiec
- Od Sejmu Ustawodawczego
- Od Rządu Lubelskiego
Pokaż odpowiedź
A. Od Rady Regencyjnej — Przekazanie władzy 11 listopada 1918 r. uznaje się za symboliczny początek niepodległości.
5. Kto reprezentował Polskę na konferencji pokojowej?
- Roman Dmowski
- Traugutt
- Kościuszko
- Sobieski
Pokaż odpowiedź
A. Roman Dmowski — Polskę w Paryżu reprezentowali Roman Dmowski i Ignacy Paderewski, a Dmowski przedstawiał nasze żądania terytorialne. Traugutt i Kościuszko żyli w XIX i XVIII wieku.
Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.
▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami