II Rzeczpospolita 1918–1939

II Rzeczpospolita odrodzona w 1918 roku musiała zbudować państwo od zera po 123 latach zaborów. Polska zintegrowała trzy różne systemy prawne, walutowe i kolejowe. Walki o granice trwały do 1921 roku (Cud nad Wisłą 1920, Górny Śląsk, Wilno, Lwów). Konstytucja marcowa z 1921 roku stworzyła parlamentarny ustrój, który okazał się niestabilny.

Zamach majowy Józefa Piłsudskiego w maju 1926 roku obalił demokratyczny rząd. Piłsudski wprowadził system autorytarny zwany sanacją. Po jego śmierci (1935) rządziła „czwórka pułkowników". Konstytucja kwietniowa 1935 dała władzy wykonawczej ogromne uprawnienia. Polska rozwijała się mimo kryzysu gospodarczego – budowano COP (Centralny Okręg Przemysłowy) i Gdynię.

Polska w latach 30. zagrożona była z dwóch stron: hitlerowskie Niemcy od zachodu i Stalin od wschodu. Beck prowadził politykę równowagi. Niemcy zażądały Gdańska i korytarza przez Pomorze – Polska odmówiła. 1 września 1939 roku Niemcy zaatakowały Polskę. 17 września wkroczyła Armia Czerwona. Po 20 latach II Rzeczpospolita przestała istnieć.

• 1918 — 11 listopada – odzyskanie niepodległości
• 1919–1921 — Walki o granice: Cud nad Wisłą, Górny Śląsk, Wilno
• 1921 — Konstytucja marcowa – parlamentarna demokracja
• 1926 — Zamach majowy Piłsudskiego – system sanacji
• 1932 — Pakt o nieagresji z ZSRR
• 1934 — Pakt o nieagresji z Niemcami
• 1935 — Śmierć Piłsudskiego; Konstytucja kwietniowa
• 1939 — 1 IX – atak Niemiec; 17 IX – atak ZSRR

• Józef Piłsudski — Ojciec niepodległości, Marszałek, autor zamachu majowego
• Ignacy Mościcki — Prezydent RP 1926–1939
• Eugeniusz Kwiatkowski — Wicepremier, budowniczy Gdyni i COP
• Józef Beck — Minister spraw zagranicznych – polityka równowagi
• Roman Dmowski — Przywódca Narodowej Demokracji, twórca granic zachodnich

Co to był zamach majowy?

Przewrót wojskowy Józefa Piłsudskiego w maju 1926 roku, który obalił demokratyczny rząd i wprowadził autorytarny system sanacji.

Co to była sanacja?

System rządów po zamachu majowym (1926–1939) – nazwa od łacińskiego „sanatio" (uzdrowienie). Rząd autorytarny, ale nie totalitarny.

Co to był COP?

Centralny Okręg Przemysłowy (1936–1939) – wielki program industrializacji środkowej Polski: stalownie, zbrojownie, zakłady chemiczne.

Kto i dlaczego wybudował Gdynię?

Eugeniusz Kwiatkowski – nowe polskie miasto i port morski zbudowane od podstaw (1920–1939), bo Gdańsk był Wolnym Miastem poza polską suwerennością.

Co postanowił traktat ryski (1921)?

Zakończył wojnę polsko-bolszewicką. Ustalił wschodnią granicę Polski z ZSRR, która przetrwała do 1939 roku.

Jaką konstytucję uchwalono w 1921 roku?

Konstytucję marcową – parlamentarną, z silnym Sejmem i słabym prezydentem. Okazała się niestabilna.

Co zmieniła Konstytucja Kwietniowa (1935)?

Wzmocniła władzę prezydenta i ograniczyła rolę parlamentu. Jeden z pierwszych autorytarnych aktów w Europie Środkowej.

Na czym polegała polityka równowagi Becka?

Polska starała się utrzymać równą odległość od Niemiec i ZSRR, zawierając z oboma pakty o nieagresji (1932 i 1934).

Kiedy Niemcy zaatakowały Polskę?

1 września 1939 roku o godzinie 4:45 – bombardowanie Wielunia i atak na Westerplatte. Oficjalny początek II Wojny Światowej.

Co zrobiło ZSRR 17 września 1939?

Armia Czerwona wkroczyła na wschodnie tereny Polski, realizując tajny protokół paktu Ribbentrop-Mołotow o podziale Polski.

II Rzeczpospolita

Państwo polskie w latach 1918–1939.

Józef Piłsudski

Naczelnik Państwa, twórca zamachu majowego 1926.

1. Co to był zamach majowy?

1. Zamach na Piłsudskiego
2. Przewrót wojskowy Piłsudskiego obalający demokratyczny rząd (1926)
3. Podpisanie Konstytucji marcowej
4. Ogłoszenie stanu wojennego

2. Co to była sanacja?

1. Partia polityczna Piłsudskiego
2. Autorytarny system rządów po 1926, nazwa od „uzdrowienia"
3. Program zdrowotny dla wsi
4. Ruch opozycyjny

3. Ile lat istniała II Rzeczpospolita?

1. 15 lat
2. 20 lat
3. 25 lat
4. 30 lat

4. Jak nazwano zwycięstwo w Bitwie Warszawskiej?

1. Cud nad Wisłą
2. Potop
3. Odsiecz
4. Insurekcja

5. Co oznacza skrót COP?

1. Centralny Okręg Przemysłowy
2. Centrala Obrony Państwa
3. Cywilna Ochrona Portów
4. Ceniona Organizacja Polska