Postęp techniczny i kultura przełomu XIX i XX wieku

Historia, klasa 7 · 1870–1914

Najważniejsze w skrócie

Po epoce pary nadeszła druga rewolucja przemysłowa, w której główną rolę grały elektryczność, stal, chemia i ropa naftowa. Thomas Edison udoskonalił w 1879 roku żarówkę, a wkrótce w miastach zapłonęły elektryczne latarnie i ruszyły tramwaje. W 1876 roku Alexander Graham Bell opatentował telefon, a Guglielmo Marconi rozwinął radio — w 1901 roku przesłał sygnał przez Atlantyk. Wynalazki te w ciągu kilku dziesięcioleci zmieniły codzienne życie milionów ludzi.

Zmienił się też transport. W 1886 roku Karl Benz opatentował samochód z silnikiem spalinowym, a Henry Ford wprowadził taśmę produkcyjną, dzięki której jego Ford T stał się tani i dostępny dla zwykłych rodzin. 17 grudnia 1903 roku bracia Wilbur i Orville Wright wykonali pierwszy kierowany lot samolotem z silnikiem, a w 1909 roku Louis Blériot przeleciał nad kanałem La Manche. Nauka robiła wielkie postępy: Wilhelm Röntgen odkrył promienie X, a Maria Skłodowska-Curie badała promieniotwórczość i jako pierwsza osoba zdobyła dwie Nagrody Nobla — z fizyki (1903) i z chemii (1911).

Narodziła się kultura masowa, przeznaczona dla milionów odbiorców. 28 grudnia 1895 roku bracia Lumière zorganizowali w Paryżu pierwszy publiczny, płatny pokaz kinowy; ludzie czytali tanie gazety, a w 1896 roku w Atenach z inicjatywy Pierre’a de Coubertina odbyły się pierwsze nowożytne igrzyska olimpijskie. Kobiety coraz głośniej domagały się równych praw — dostępu do studiów, pracy i prawa wyborczego; w Wielkiej Brytanii walczyły o nie sufrażystki Emmeline Pankhurst, a pierwszym krajem, w którym kobiety mogły głosować, była w 1893 roku Nowa Zelandia. Francuzi nazwali te lata belle époque — „piękną epoką” optymizmu i wiary w postęp, którą zakończyła I wojna światowa.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami

Ważne daty

Ważne postacie

Pojęcia

Czym różniła się druga rewolucja przemysłowa od pierwszej?
Zamiast pary i węgla główną rolę grały elektryczność, stal, chemia i ropa naftowa.
Jaki wynalazek Edisona z 1879 roku rozświetlił miasta?
Udoskonalona żarówka elektryczna.
Co oznacza elektryfikacja?
Doprowadzanie prądu do miast, fabryk i domów.
Kto opatentował telefon w 1876 roku?
Alexander Graham Bell.
Z czego zasłynął Guglielmo Marconi?
Z rozwoju radia — łączności bez przewodów; w 1901 r. przesłał sygnał przez Atlantyk.
Kto zbudował pierwszy samochód z silnikiem spalinowym?
Karl Benz, który opatentował go w 1886 roku.
Na czym polegała taśma produkcyjna Henry’ego Forda?
Każdy robotnik wykonywał jedną czynność przy przesuwającym się aucie.
Dlaczego Ford T był przełomem?
Dzięki taśmie produkcyjnej był tani, więc samochód stał się dostępny dla zwykłych rodzin.
Kiedy i gdzie bracia Wright wykonali pierwszy lot samolotem?
17 grudnia 1903 r. w Kitty Hawk w Karolinie Północnej.
Jaki wyczyn lotniczy ma na koncie Louis Blériot?
W 1909 r. jako pierwszy przeleciał samolotem nad kanałem La Manche.
Kto zorganizował pierwszy publiczny pokaz kinowy?
Bracia Auguste i Louis Lumière, 28 grudnia 1895 r. w Paryżu.
Jakie promienie odkrył Wilhelm Röntgen?
Promienie X, które pozwoliły prześwietlać ciało człowieka.

Sprawdź się

1. Które źródło energii stało się symbolem drugiej rewolucji przemysłowej?

  1. Para wodna
  2. Siła wiatru
  3. Energia jądrowa
  4. Elektryczność
Pokaż odpowiedź

D. Elektryczność — Pierwsza rewolucja opierała się na parze i węglu, druga — na prądzie elektrycznym, stali, chemii i ropie naftowej.

2. Kto w 1886 roku opatentował samochód z silnikiem spalinowym?

  1. Henry Ford
  2. Rudolf Diesel
  3. Karl Benz
  4. Louis Blériot
Pokaż odpowiedź

C. Karl Benz — Trzykołowy pojazd Benza był pierwszym samochodem z silnikiem benzynowym; Ford dopiero później sprawił, że auta stały się tanie.

3. Kto zorganizował w Paryżu pierwszy publiczny pokaz kinowy?

  1. Bracia Lumière
  2. Bracia Wright
  3. Thomas Edison
  4. Georges Méliès
Pokaż odpowiedź

A. Bracia Lumière — 28 grudnia 1895 r. w paryskiej kawiarni widzowie kupili bilety i obejrzeli krótkie filmy — ten dzień uznaje się za narodziny kina.

4. Za co Skłodowska-Curie otrzymała Nagrodę Nobla w 1911 roku?

  1. Za osiągnięcia w fizyce
  2. Za osiągnięcia w medycynie
  3. Za działalność na rzecz pokoju
  4. Za osiągnięcia w chemii
Pokaż odpowiedź

D. Za osiągnięcia w chemii — W 1903 r. dostała Nobla z fizyki, a w 1911 r. z chemii — za odkrycie polonu i radu; była pierwszą osobą z dwiema Nagrodami Nobla.

5. Co oznacza pojęcie kultura masowa?

  1. Rozrywka i informacja dla milionów ludzi
  2. Sztuka tworzona tylko dla dworów królów
  3. Kultura ludowa przekazywana ustnie na wsi
  4. Twórczość zakazana przez cenzurę zaborców
Pokaż odpowiedź

A. Rozrywka i informacja dla milionów ludzi — Dzięki szkołom, krótszemu czasowi pracy i niższym cenom z gazet, kina i sportu mogły korzystać tłumy, a nie tylko elity.

Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami