Rewolucja przemysłowa i świat pracy

Historia, klasa 7 · XVIII–XIX w.

Najważniejsze w skrócie

Rewolucja przemysłowa zaczęła się w Anglii w drugiej połowie XVIII w. Maszyna parowa Jamesa Watta, mechaniczne krosna i wielkie piece pozwoliły produkować taniej i szybciej. Fabryki zastąpiły warsztaty rzemieślnicze, a węgiel i żelazo stały się podstawą gospodarki.

Powstały nowe grupy społeczne: burżuazja (właściciele fabryk) i robotnicy (proletariat). Praca w fabrykach trwała 12–16 godzin, zatrudniano dzieci, brakowało bezpieczeństwa. W odpowiedzi powstawały związki zawodowe, strajki i ruchy robotnicze, a miasta rosły w tempie nieznanym wcześniej (urbanizacja).

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami

Ważne daty

1769 — James Watt patentuje ulepszoną maszynę parową.
1825 — Pierwsza linia kolejowa Stockton–Darlington.
1830–1850 — Rozwój kolei i przemysłu na kontynencie.
1848 — Wiosna Ludów i „Manifest komunistyczny”.
XIX w. — Powstawanie związków zawodowych i pierwszych ustaw o pracy.

Ważne postacie

James Watt — Ulepszył maszynę parową — silnik rewolucji.
George Stephenson — Konstruktor parowozu i twórca kolei.
Robotnicy (proletariat) — Nowa warstwa społeczna pracująca w fabrykach.
Burżuazja — Właściciele fabryk i kapitału.

Pojęcia

Gdzie zaczęła się rewolucja przemysłowa?: W Anglii, w II połowie XVIII w.
Kto ulepszył maszynę parową?: James Watt.
Co napędzało przemysł XIX w.?: Węgiel i żelazo, a potem stal.
Kim był proletariat?: Warstwą robotników fabrycznych.
Kim była burżuazja?: Właścicielami fabryk i kapitału.
Co to urbanizacja?: Szybki wzrost miast i przenoszenie się ludzi ze wsi.
Jak robotnicy walczyli o prawa?: Przez związki zawodowe i strajki.
Kto zbudował pierwszy parowóz kolejowy?: George Stephenson.
W którym roku Watt opatentował ulepszoną maszynę parową?: W 1769 roku.
Kiedy ruszyła pierwsza linia kolejowa Stockton-Darlington?: W 1825 roku.
Co to jest strajk?: Wspólne przerwanie pracy dla wymuszenia ustępstw.
Co zastąpiły fabryki?: Warsztaty rzemieślnicze.

Sprawdź się

1. W którym kraju rozpoczęła się rewolucja przemysłowa?

we Francji
w Anglii
w Prusach
w Rosji

Pokaż odpowiedź

B. w Anglii — Rewolucja przemysłowa zaczęła się w Anglii w XVIII w., bo był tam węgiel, kapitał i kolonialne rynki zbytu. Do Francji i Prus dotarła kilkadziesiąt lat później.

2. Czym walczyli robotnicy o swoje prawa?

strajkami i związkami
podatkami
wyprawami
elekcją

Pokaż odpowiedź

A. strajkami i związkami — Robotnicy wywalczyli krótszy dzień pracy strajkami i zakładaniem związków zawodowych. Elekcja dotyczyła wyboru króla w dawnej Polsce, więc z tą walką nie ma nic wspólnego.

3. Pierwszy parowóz kolejowy zbudował…

James Watt
George Stephenson
Karol Marks
Robert Owen

Pokaż odpowiedź

B. George Stephenson — Kolej zmieniła handel i podróżowanie.

4. Strajk to…

Zebranie akcjonariuszy
Wspólne przerwanie pracy
Podatek od fabryk
Zwolnienie robotnika

Pokaż odpowiedź

B. Wspólne przerwanie pracy — Fabryka bez rąk do pracy przestaje zarabiać.

5. Podstawą przemysłu XIX wieku były:

ropa i gaz
drewno i len
węgiel i żelazo
złoto i srebro

Pokaż odpowiedź

C. węgiel i żelazo — Węgiel dawał energię, żelazo materiał na maszyny.

Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami