Zjednoczenie Włoch i Niemiec
Historia, klasa 7 · 1859–1871
Najważniejsze w skrócie
W połowie XIX wieku ani Włochy, ani Niemcy nie były jednym państwem. Półwysep Apeniński dzielił się na kilka królestw i księstw, a Lombardią i Wenecją rządziła Austria. Ziemie niemieckie tworzyły luźny Związek Niemiecki, w którym o pierwszeństwo rywalizowały Austria i Prusy. Po klęsce Wiosny Ludów stało się jasne, że jedności nie zdobędą same zrywy ludu — potrzebne było silne państwo, sprawna dyplomacja i armia.
We Włoszech rolę tę odegrało Królestwo Sardynii, czyli Piemont, króla Wiktora Emanuela II i jego premiera Camilla Cavoura. Cavour zdobył sojusz Francji Napoleona III i w 1859 roku wspólnie z Francuzami pokonał Austriaków pod Magentą i Solferino, uzyskując Lombardię; za pomoc Francja dostała Niceę i Sabaudię. W 1860 roku Giuseppe Garibaldi z ochotnikami w czerwonych koszulach — wyprawa tysiąca — zdobył Sycylię i Neapol, po czym oddał je królowi. 17 marca 1861 roku ogłoszono Królestwo Włoch; Wenecję przyłączono w 1866 roku, a Rzym w 1870 roku, gdy odeszła z niego załoga francuska.
W Niemczech zjednoczenie przeprowadziły Prusy, którymi od 1862 roku jako premier kierował Otto von Bismarck. Zapowiedział, że wielkie sprawy rozstrzygnie się nie przemówieniami, lecz „krwią i żelazem”, i poprowadził Prusy do trzech zwycięskich wojen: z Danią (1864), z Austrią (1866, bitwa pod Sadową) i z Francją (1870–1871, klęska Francuzów pod Sedanem). 18 stycznia 1871 roku w Sali Lustrzanej pałacu w Wersalu ogłoszono króla Prus Wilhelma I cesarzem Niemiec — powstała II Rzesza. Pokonana Francja straciła Alzację i część Lotaryngii oraz musiała zapłacić 5 miliardów franków odszkodowania, co na dziesięciolecia uczyniło ją wrogiem Niemiec.
Ważne daty
- 1859 — Bitwy pod Magentą i Solferino — Piemont i Francja pokonują Austrię.
- 1860 — Wyprawa tysiąca Garibaldiego zdobywa Sycylię i Neapol.
- 1861 — 17 marca — proklamacja Królestwa Włoch z Wiktorem Emanuelem II.
- 1862 — Bismarck premierem Prus; przemówienie o „krwi i żelazie”.
- 1864 — Wojna Prus i Austrii z Danią o Szlezwik i Holsztyn.
- 1866 — 3 lipca — Prusy rozbijają Austrię pod Sadową.
- 1871 — 18 stycznia — w Wersalu proklamowano Cesarstwo Niemieckie.
Ważne postacie
- Camillo Cavour — Premier Piemontu; zjednoczenie Włoch prowadził przez dyplomację i sojusz z Francją.
- Giuseppe Garibaldi — Przywódca ochotniczej wyprawy tysiąca, która zdobyła południe Włoch.
- Wiktor Emanuel II — Król Sardynii, od 1861 r. pierwszy król zjednoczonych Włoch.
- Otto von Bismarck — Premier Prus i pierwszy kanclerz Rzeszy, nazywany „żelaznym kanclerzem”.
- Wilhelm I — Król Prus, 18 stycznia 1871 r. ogłoszony w Wersalu cesarzem Niemiec.
Pojęcia
- Jak wyglądała mapa Włoch przed 1859 rokiem?
- Kilka królestw i księstw; Lombardią i Wenecją rządziła Austria.
- Co oznacza słowo risorgimento?
- „Odrodzenie” — tak Włosi nazwali ruch na rzecz zjednoczenia kraju.
- Które państwo stanęło na czele zjednoczenia Włoch?
- Królestwo Sardynii, czyli Piemont, z królem Wiktorem Emanuelem II.
- Kim był Camillo Cavour?
- Premierem Piemontu, który prowadził zjednoczenie Włoch przez dyplomację i sojusz z Francją.
- Co Francja dostała za pomoc Piemontowi w 1859 roku?
- Niceę i Sabaudię.
- Czym była wyprawa tysiąca?
- Ochotniczą wyprawą Garibaldiego z 1860 r., która zdobyła Sycylię i Neapol.
- Skąd wzięła się nazwa „czerwone koszule”?
- Od czerwonych koszul, które nosili ochotnicy Garibaldiego.
- Kiedy proklamowano Królestwo Włoch?
- 17 marca 1861 roku; królem został Wiktor Emanuel II.
- Kiedy Rzym stał się częścią Włoch?
- W 1870 roku, gdy z powodu wojny z Prusami odeszła stamtąd załoga francuska.
- Kim był Giuseppe Mazzini?
- Republikaninem, założycielem organizacji Młode Włochy, głosicielem idei zjednoczenia.
- Które państwo zjednoczyło Niemcy?
- Prusy, kierowane przez Ottona von Bismarcka.
- Co Bismarck rozumiał przez politykę „krwi i żelaza”?
- Że o zjednoczeniu rozstrzygną wojsko i wojny, a nie przemówienia i głosowania.
Sprawdź się
1. Które państwo przewodziło zjednoczeniu Włoch?
- Królestwo Obojga Sycylii (Neapol)
- Wielkie Księstwo Toskanii
- Królestwo Sardynii (Piemont)
- Państwo Kościelne
Pokaż odpowiedź
C. Królestwo Sardynii (Piemont) — Piemont był najsilniejszym i najnowocześniejszym państwem włoskim, miał konstytucję i armię, więc wokół niego skupiły się dążenia do jedności.
2. Kto dowodził wyprawą tysiąca w 1860 roku?
- Camillo Cavour
- Giuseppe Garibaldi
- Król Wiktor Emanuel II
- Giuseppe Mazzini
Pokaż odpowiedź
B. Giuseppe Garibaldi — Garibaldi z około tysiącem ochotników wylądował na Sycylii i obalił władzę Burbonów na południu Włoch.
3. Jak nazywano ruch na rzecz zjednoczenia Włoch?
- Rekonkwista
- Kulturkampf
- Restauracja
- Risorgimento
Pokaż odpowiedź
D. Risorgimento — Risorgimento znaczy „odrodzenie” — Włosi chcieli odbudować wspólne państwo i dumę narodową po wiekach podziałów.
4. O co toczyła się wojna z Danią w 1864 roku?
- O Alzację i Lotaryngię
- O Śląsk i Morawy
- O Szlezwik i Holsztyn
- O Bawarię i Saksonię
Pokaż odpowiedź
C. O Szlezwik i Holsztyn — Prusy i Austria wspólnie odebrały Danii oba księstwa; spór o ich podział stał się potem pretekstem do wojny prusko-austriackiej.
5. Gdzie 18 stycznia 1871 roku proklamowano Cesarstwo Niemieckie?
- W Wersalu
- W Berlinie
- We Frankfurcie
- W Poczdamie
Pokaż odpowiedź
A. W Wersalu — Ogłoszenie cesarstwa w Sali Lustrzanej pałacu wersalskiego, w sercu pokonanej Francji, miało podkreślić triumf Niemiec i upokorzyć Francuzów.
Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.
▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami