Zjednoczenie Włoch i Niemiec

Historia, klasa 7 · 1859–1871

Najważniejsze w skrócie

W połowie XIX wieku ani Włochy, ani Niemcy nie były jednym państwem. Półwysep Apeniński dzielił się na kilka królestw i księstw, a Lombardią i Wenecją rządziła Austria. Ziemie niemieckie tworzyły luźny Związek Niemiecki, w którym o pierwszeństwo rywalizowały Austria i Prusy. Po klęsce Wiosny Ludów stało się jasne, że jedności nie zdobędą same zrywy ludu — potrzebne było silne państwo, sprawna dyplomacja i armia.

We Włoszech rolę tę odegrało Królestwo Sardynii, czyli Piemont, króla Wiktora Emanuela II i jego premiera Camilla Cavoura. Cavour zdobył sojusz Francji Napoleona III i w 1859 roku wspólnie z Francuzami pokonał Austriaków pod Magentą i Solferino, uzyskując Lombardię; za pomoc Francja dostała Niceę i Sabaudię. W 1860 roku Giuseppe Garibaldi z ochotnikami w czerwonych koszulach — wyprawa tysiąca — zdobył Sycylię i Neapol, po czym oddał je królowi. 17 marca 1861 roku ogłoszono Królestwo Włoch; Wenecję przyłączono w 1866 roku, a Rzym w 1870 roku, gdy odeszła z niego załoga francuska.

W Niemczech zjednoczenie przeprowadziły Prusy, którymi od 1862 roku jako premier kierował Otto von Bismarck. Zapowiedział, że wielkie sprawy rozstrzygnie się nie przemówieniami, lecz „krwią i żelazem”, i poprowadził Prusy do trzech zwycięskich wojen: z Danią (1864), z Austrią (1866, bitwa pod Sadową) i z Francją (1870–1871, klęska Francuzów pod Sedanem). 18 stycznia 1871 roku w Sali Lustrzanej pałacu w Wersalu ogłoszono króla Prus Wilhelma I cesarzem Niemiec — powstała II Rzesza. Pokonana Francja straciła Alzację i część Lotaryngii oraz musiała zapłacić 5 miliardów franków odszkodowania, co na dziesięciolecia uczyniło ją wrogiem Niemiec.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami

Ważne daty

Ważne postacie

Pojęcia

Jak wyglądała mapa Włoch przed 1859 rokiem?
Kilka królestw i księstw; Lombardią i Wenecją rządziła Austria.
Co oznacza słowo risorgimento?
„Odrodzenie” — tak Włosi nazwali ruch na rzecz zjednoczenia kraju.
Które państwo stanęło na czele zjednoczenia Włoch?
Królestwo Sardynii, czyli Piemont, z królem Wiktorem Emanuelem II.
Kim był Camillo Cavour?
Premierem Piemontu, który prowadził zjednoczenie Włoch przez dyplomację i sojusz z Francją.
Co Francja dostała za pomoc Piemontowi w 1859 roku?
Niceę i Sabaudię.
Czym była wyprawa tysiąca?
Ochotniczą wyprawą Garibaldiego z 1860 r., która zdobyła Sycylię i Neapol.
Skąd wzięła się nazwa „czerwone koszule”?
Od czerwonych koszul, które nosili ochotnicy Garibaldiego.
Kiedy proklamowano Królestwo Włoch?
17 marca 1861 roku; królem został Wiktor Emanuel II.
Kiedy Rzym stał się częścią Włoch?
W 1870 roku, gdy z powodu wojny z Prusami odeszła stamtąd załoga francuska.
Kim był Giuseppe Mazzini?
Republikaninem, założycielem organizacji Młode Włochy, głosicielem idei zjednoczenia.
Które państwo zjednoczyło Niemcy?
Prusy, kierowane przez Ottona von Bismarcka.
Co Bismarck rozumiał przez politykę „krwi i żelaza”?
Że o zjednoczeniu rozstrzygną wojsko i wojny, a nie przemówienia i głosowania.

Sprawdź się

1. Które państwo przewodziło zjednoczeniu Włoch?

  1. Królestwo Obojga Sycylii (Neapol)
  2. Wielkie Księstwo Toskanii
  3. Królestwo Sardynii (Piemont)
  4. Państwo Kościelne
Pokaż odpowiedź

C. Królestwo Sardynii (Piemont) — Piemont był najsilniejszym i najnowocześniejszym państwem włoskim, miał konstytucję i armię, więc wokół niego skupiły się dążenia do jedności.

2. Kto dowodził wyprawą tysiąca w 1860 roku?

  1. Camillo Cavour
  2. Giuseppe Garibaldi
  3. Król Wiktor Emanuel II
  4. Giuseppe Mazzini
Pokaż odpowiedź

B. Giuseppe Garibaldi — Garibaldi z około tysiącem ochotników wylądował na Sycylii i obalił władzę Burbonów na południu Włoch.

3. Jak nazywano ruch na rzecz zjednoczenia Włoch?

  1. Rekonkwista
  2. Kulturkampf
  3. Restauracja
  4. Risorgimento
Pokaż odpowiedź

D. Risorgimento — Risorgimento znaczy „odrodzenie” — Włosi chcieli odbudować wspólne państwo i dumę narodową po wiekach podziałów.

4. O co toczyła się wojna z Danią w 1864 roku?

  1. O Alzację i Lotaryngię
  2. O Śląsk i Morawy
  3. O Szlezwik i Holsztyn
  4. O Bawarię i Saksonię
Pokaż odpowiedź

C. O Szlezwik i Holsztyn — Prusy i Austria wspólnie odebrały Danii oba księstwa; spór o ich podział stał się potem pretekstem do wojny prusko-austriackiej.

5. Gdzie 18 stycznia 1871 roku proklamowano Cesarstwo Niemieckie?

  1. W Wersalu
  2. W Berlinie
  3. We Frankfurcie
  4. W Poczdamie
Pokaż odpowiedź

A. W Wersalu — Ogłoszenie cesarstwa w Sali Lustrzanej pałacu wersalskiego, w sercu pokonanej Francji, miało podkreślić triumf Niemiec i upokorzyć Francuzów.

Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami