Integracja europejska — Polska w NATO i UE

Historia, klasa 8 · 1949–2004

Najważniejsze w skrócie

Po II wojnie światowej państwa Europy Zachodniej szukały sposobu, by nigdy więcej nie walczyć ze sobą i obronić się przed ZSRR. 4 kwietnia 1949 roku w Waszyngtonie dwanaście państw, m.in. USA, Kanada, Wielka Brytania i Francja, założyło Organizację Traktatu Północnoatlantyckiego — NATO. Najważniejszy jest artykuł 5 traktatu: zbrojna napaść na jednego członka jest traktowana jak atak na wszystkich. Równolegle rodziła się współpraca gospodarcza: 9 maja 1950 roku francuski minister Robert Schuman zaproponował wspólne zarządzanie produkcją węgla i stali Francji i Niemiec, bo bez tych surowców nie da się prowadzić wojny.

Z planu Schumana i pomysłów Jeana Monneta powstała w 1951 roku Europejska Wspólnota Węgla i Stali (EWWiS), do której weszło sześć państw: Francja, RFN, Włochy, Belgia, Holandia i Luksemburg. W 1957 roku te same państwa podpisały traktaty rzymskie, tworząc Europejską Wspólnotę Gospodarczą i Euratom, które miały znosić cła i budować wspólny rynek. Do wspólnot dołączały kolejne kraje, m.in. w 1973 roku Wielka Brytania, Irlandia i Dania. Traktat z Maastricht, podpisany w 1992 roku, powołał Unię Europejską, wprowadził obywatelstwo Unii i otworzył drogę do wspólnej waluty. Od 1995 roku w praktyce działa strefa Schengen bez kontroli na granicach wewnętrznych, a euro weszło do rozliczeń bezgotówkowych w 1999 roku, a jako banknoty i monety — 1 stycznia 2002 roku.

Po 1989 roku wolna Polska postawiła na powrót do Zachodu, co popierały kolejne rządy. W 1991 roku rozwiązano Układ Warszawski i RWPG, a Polska podpisała układ stowarzyszeniowy ze Wspólnotami Europejskimi; w 1993 roku z kraju wyjechali ostatni żołnierze rosyjscy. 12 marca 1999 roku w Independence w USA minister spraw zagranicznych Bronisław Geremek przekazał dokumenty przystąpienia Polski do NATO — razem z Polską do sojuszu weszły Czechy i Węgry. W referendum 7–8 czerwca 2003 roku ponad 77% głosujących opowiedziało się za wejściem do Unii Europejskiej. 1 maja 2004 roku Polska wraz z dziewięcioma innymi państwami została członkiem UE, co otworzyło jej wspólny rynek i fundusze unijne.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami

Ważne daty

Ważne postacie

Pojęcia

Co mówi artykuł 5 traktatu waszyngtońskiego?
Zbrojna napaść na jedno państwo NATO jest traktowana jak atak na wszystkich.
Ile państw założyło NATO w 1949 roku?
Dwanaście, m.in. USA, Kanada, Wielka Brytania i Francja.
Co zaproponował Robert Schuman 9 maja 1950 roku?
Wspólne zarządzanie produkcją węgla i stali Francji i Niemiec.
Dlaczego integrację zaczęto od węgla i stali?
Bez nich nie da się zbroić armii — wspólna kontrola miała uniemożliwić nową wojnę.
Jakie państwa utworzyły EWWiS w 1951 roku?
Francja, RFN, Włochy, Belgia, Holandia i Luksemburg.
Co powstało na mocy traktatów rzymskich z 1957 roku?
Europejska Wspólnota Gospodarcza i Europejska Wspólnota Energii Atomowej (Euratom).
Kogo nazywamy ojcami zjednoczonej Europy?
M.in. Roberta Schumana, Jeana Monneta, Konrada Adenauera i Alcide De Gasperiego.
Co wprowadził traktat z Maastricht?
Utworzył Unię Europejską, obywatelstwo Unii i plan wspólnej waluty.
Czym jest strefa Schengen?
Obszarem państw, między którymi zniesiono kontrole na granicach wewnętrznych.
Kiedy banknoty i monety euro weszły do obiegu?
1 stycznia 2002 r.
Czy Polska należy do strefy euro?
Nie — Polska jest w Unii Europejskiej, ale nadal płaci złotym.
Kiedy rozwiązano Układ Warszawski?
W 1991 roku.

Sprawdź się

1. Gdzie podpisano w 1949 roku traktat o utworzeniu NATO?

  1. W San Francisco
  2. W Paryżu
  3. W Brukseli
  4. W Waszyngtonie
Pokaż odpowiedź

D. W Waszyngtonie — Traktat północnoatlantycki podpisano 4 kwietnia 1949 r. w stolicy USA, dlatego nazywa się go też traktatem waszyngtońskim. Bruksela została siedzibą NATO dopiero później.

2. Co utworzyły traktaty rzymskie z 1957 roku?

  1. Radę Europy i Europejski Trybunał Praw Człowieka
  2. EWG i Europejską Wspólnotę Energii Atomowej
  3. NATO i Zachodnią Unię Europejską
  4. Unię Europejską i strefę euro
Pokaż odpowiedź

B. EWG i Europejską Wspólnotę Energii Atomowej — Europejska Wspólnota Gospodarcza miała znosić cła i tworzyć wspólny rynek, a Euratom — wspólnie rozwijać pokojowe wykorzystanie energii atomowej.

3. Co ustanowił traktat z Maastricht podpisany w 1992 roku?

  1. Europejską Wspólnotę Węgla i Stali (EWWiS)
  2. Sojusz Północnoatlantycki
  3. Radę Wzajemnej Pomocy Gospodarczej
  4. Unię Europejską i obywatelstwo Unii
Pokaż odpowiedź

D. Unię Europejską i obywatelstwo Unii — Traktat z Maastricht, obowiązujący od 1993 r., przekształcił wspólnoty w Unię Europejską, wprowadził obywatelstwo UE i plan wspólnej waluty.

4. W którym roku przestał istnieć Układ Warszawski?

  1. 1989
  2. 1991
  3. 1993
  4. 1999
Pokaż odpowiedź

B. 1991 — Układ Warszawski formalnie rozwiązano 1 lipca 1991 r., w tym samym roku co RWPG. Polska mogła odtąd swobodnie wybierać sojuszników.

5. Jaki odsetek głosujących poparł w referendum 2003 roku wejście Polski do UE?

  1. Ponad 77%
  2. Około 51%
  3. Około 40%
  4. Ponad 95%
Pokaż odpowiedź

A. Ponad 77% — W referendum 7–8 czerwca 2003 r. za przystąpieniem do Unii opowiedziało się 77,45% głosujących, przy frekwencji niespełna 59%.

Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami