Integracja europejska — Polska w NATO i UE
Historia, klasa 8 · 1949–2004
Najważniejsze w skrócie
Po II wojnie światowej państwa Europy Zachodniej szukały sposobu, by nigdy więcej nie walczyć ze sobą i obronić się przed ZSRR. 4 kwietnia 1949 roku w Waszyngtonie dwanaście państw, m.in. USA, Kanada, Wielka Brytania i Francja, założyło Organizację Traktatu Północnoatlantyckiego — NATO. Najważniejszy jest artykuł 5 traktatu: zbrojna napaść na jednego członka jest traktowana jak atak na wszystkich. Równolegle rodziła się współpraca gospodarcza: 9 maja 1950 roku francuski minister Robert Schuman zaproponował wspólne zarządzanie produkcją węgla i stali Francji i Niemiec, bo bez tych surowców nie da się prowadzić wojny.
Z planu Schumana i pomysłów Jeana Monneta powstała w 1951 roku Europejska Wspólnota Węgla i Stali (EWWiS), do której weszło sześć państw: Francja, RFN, Włochy, Belgia, Holandia i Luksemburg. W 1957 roku te same państwa podpisały traktaty rzymskie, tworząc Europejską Wspólnotę Gospodarczą i Euratom, które miały znosić cła i budować wspólny rynek. Do wspólnot dołączały kolejne kraje, m.in. w 1973 roku Wielka Brytania, Irlandia i Dania. Traktat z Maastricht, podpisany w 1992 roku, powołał Unię Europejską, wprowadził obywatelstwo Unii i otworzył drogę do wspólnej waluty. Od 1995 roku w praktyce działa strefa Schengen bez kontroli na granicach wewnętrznych, a euro weszło do rozliczeń bezgotówkowych w 1999 roku, a jako banknoty i monety — 1 stycznia 2002 roku.
Po 1989 roku wolna Polska postawiła na powrót do Zachodu, co popierały kolejne rządy. W 1991 roku rozwiązano Układ Warszawski i RWPG, a Polska podpisała układ stowarzyszeniowy ze Wspólnotami Europejskimi; w 1993 roku z kraju wyjechali ostatni żołnierze rosyjscy. 12 marca 1999 roku w Independence w USA minister spraw zagranicznych Bronisław Geremek przekazał dokumenty przystąpienia Polski do NATO — razem z Polską do sojuszu weszły Czechy i Węgry. W referendum 7–8 czerwca 2003 roku ponad 77% głosujących opowiedziało się za wejściem do Unii Europejskiej. 1 maja 2004 roku Polska wraz z dziewięcioma innymi państwami została członkiem UE, co otworzyło jej wspólny rynek i fundusze unijne.
Ważne daty
- 1949 — 4 kwietnia — podpisanie traktatu waszyngtońskiego, powstaje NATO.
- 1950 — 9 maja — deklaracja Schumana; dziś obchodzona jako Dzień Europy.
- 1957 — 25 marca — traktaty rzymskie tworzą EWG i Euratom.
- 1992 — 7 lutego — podpisanie traktatu z Maastricht o Unii Europejskiej.
- 1999 — 12 marca — Polska, Czechy i Węgry członkami NATO.
- 2003 — 7–8 czerwca — referendum: Polacy mówią „tak” Unii Europejskiej.
- 2004 — 1 maja — Polska i 9 innych państw wchodzą do Unii Europejskiej.
Ważne postacie
- Robert Schuman — Francuski minister spraw zagranicznych; autor planu wspólnoty węgla i stali (1950).
- Jean Monnet — Francuski ekonomista, pomysłodawca EWWiS i pierwszy przewodniczący jej Wysokiej Władzy.
- Konrad Adenauer — Pierwszy kanclerz RFN; postawił na pojednanie z Francją i integrację Zachodu.
- Bronisław Geremek — Minister spraw zagranicznych RP; 12 marca 1999 r. przekazał akt przystąpienia Polski do NATO.
- Aleksander Kwaśniewski — Prezydent RP w latach 1995–2005, gdy Polska wchodziła do NATO i UE.
Pojęcia
- Co mówi artykuł 5 traktatu waszyngtońskiego?
- Zbrojna napaść na jedno państwo NATO jest traktowana jak atak na wszystkich.
- Ile państw założyło NATO w 1949 roku?
- Dwanaście, m.in. USA, Kanada, Wielka Brytania i Francja.
- Co zaproponował Robert Schuman 9 maja 1950 roku?
- Wspólne zarządzanie produkcją węgla i stali Francji i Niemiec.
- Dlaczego integrację zaczęto od węgla i stali?
- Bez nich nie da się zbroić armii — wspólna kontrola miała uniemożliwić nową wojnę.
- Jakie państwa utworzyły EWWiS w 1951 roku?
- Francja, RFN, Włochy, Belgia, Holandia i Luksemburg.
- Co powstało na mocy traktatów rzymskich z 1957 roku?
- Europejska Wspólnota Gospodarcza i Europejska Wspólnota Energii Atomowej (Euratom).
- Kogo nazywamy ojcami zjednoczonej Europy?
- M.in. Roberta Schumana, Jeana Monneta, Konrada Adenauera i Alcide De Gasperiego.
- Co wprowadził traktat z Maastricht?
- Utworzył Unię Europejską, obywatelstwo Unii i plan wspólnej waluty.
- Czym jest strefa Schengen?
- Obszarem państw, między którymi zniesiono kontrole na granicach wewnętrznych.
- Kiedy banknoty i monety euro weszły do obiegu?
- 1 stycznia 2002 r.
- Czy Polska należy do strefy euro?
- Nie — Polska jest w Unii Europejskiej, ale nadal płaci złotym.
- Kiedy rozwiązano Układ Warszawski?
- W 1991 roku.
Sprawdź się
1. Gdzie podpisano w 1949 roku traktat o utworzeniu NATO?
- W San Francisco
- W Paryżu
- W Brukseli
- W Waszyngtonie
Pokaż odpowiedź
D. W Waszyngtonie — Traktat północnoatlantycki podpisano 4 kwietnia 1949 r. w stolicy USA, dlatego nazywa się go też traktatem waszyngtońskim. Bruksela została siedzibą NATO dopiero później.
2. Co utworzyły traktaty rzymskie z 1957 roku?
- Radę Europy i Europejski Trybunał Praw Człowieka
- EWG i Europejską Wspólnotę Energii Atomowej
- NATO i Zachodnią Unię Europejską
- Unię Europejską i strefę euro
Pokaż odpowiedź
B. EWG i Europejską Wspólnotę Energii Atomowej — Europejska Wspólnota Gospodarcza miała znosić cła i tworzyć wspólny rynek, a Euratom — wspólnie rozwijać pokojowe wykorzystanie energii atomowej.
3. Co ustanowił traktat z Maastricht podpisany w 1992 roku?
- Europejską Wspólnotę Węgla i Stali (EWWiS)
- Sojusz Północnoatlantycki
- Radę Wzajemnej Pomocy Gospodarczej
- Unię Europejską i obywatelstwo Unii
Pokaż odpowiedź
D. Unię Europejską i obywatelstwo Unii — Traktat z Maastricht, obowiązujący od 1993 r., przekształcił wspólnoty w Unię Europejską, wprowadził obywatelstwo UE i plan wspólnej waluty.
4. W którym roku przestał istnieć Układ Warszawski?
- 1989
- 1991
- 1993
- 1999
Pokaż odpowiedź
B. 1991 — Układ Warszawski formalnie rozwiązano 1 lipca 1991 r., w tym samym roku co RWPG. Polska mogła odtąd swobodnie wybierać sojuszników.
5. Jaki odsetek głosujących poparł w referendum 2003 roku wejście Polski do UE?
- Ponad 77%
- Około 51%
- Około 40%
- Ponad 95%
Pokaż odpowiedź
A. Ponad 77% — W referendum 7–8 czerwca 2003 r. za przystąpieniem do Unii opowiedziało się 77,45% głosujących, przy frekwencji niespełna 59%.
Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.
▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami