Totalitaryzmy w Europie

Po I wojnie światowej wiele państw Europy było zrujnowanych, a ludzie rozgoryczeni biedą i bezrobociem. W takich warunkach do władzy doszły ruchy obiecujące szybki porządek za cenę wolności. Tak powstały systemy totalitarne: komunistyczny w Rosji, faszystowski we Włoszech i nazistowski w Niemczech.

Totalitaryzm to ustrój, w którym państwo chce kontrolować całe życie człowieka: pracę, naukę, rozrywkę, a nawet poglądy. Rządzi jedna partia z wodzem na czele, inne partie są zdelegalizowane, wybory są tylko pozorem. Propaganda i cenzura decydują, co ludzie mogą przeczytać, a policja polityczna, obozy i wyroki bez sądu pilnują, żeby nikt nie protestował.

W ZSRR Stalin przeprowadził przymusową kolektywizację i uprzemysłowienie, a w latach 30. wielki terror, w którym zginęły miliony ludzi; klęska głodu na Ukrainie (Wielki Głód) pochłonęła miliony ofiar. W Niemczech Hitler po 1933 r. zniszczył demokrację, wprowadził ustawy norymberskie odbierające Żydom prawa i przygotował kraj do wojny. Włochy Mussoliniego były pierwszym takim państwem w Europie i wzorem dla pozostałych.

• 1917 — Rewolucja bolszewicka w Rosji.
• 1922 — Marsz na Rzym — Mussolini przejmuje władzę we Włoszech.
• 1929 — Wielki kryzys gospodarczy; Stalin umacnia władzę w ZSRR.
• 1932–1933 — Wielki Głód na Ukrainie.
• 1933 — Hitler kanclerzem Niemiec.
• 1935 — Ustawy norymberskie odbierają Żydom prawa obywatelskie.
• 1936–1938 — Wielki terror w ZSRR.
• 1938 — Anschluss Austrii i konferencja monachijska.

• Włodzimierz Lenin — Przywódca rewolucji bolszewickiej 1917 r.
• Józef Stalin — Dyktator ZSRR; kolektywizacja i wielki terror.
• Benito Mussolini — Twórca faszyzmu, dyktator Włoch od 1922 r.
• Adolf Hitler — Przywódca nazistów, kanclerz Niemiec od 1933 r.
• Neville Chamberlain — Premier Wielkiej Brytanii, twórca polityki ustępstw.

Co to jest totalitaryzm?

Ustrój, w którym państwo kontroluje całe życie człowieka, także jego poglądy.

Wymień trzy główne totalitaryzmy w Europie.

Komunizm w ZSRR, faszyzm we Włoszech, nazizm w Niemczech.

Ile partii działa w państwie totalitarnym?

Jedna — pozostałe są zakazane.

Czym jest kult wodza?

Przedstawianiem przywódcy jako nieomylnego, wszechobecnego w prasie, plakatach i szkole.

Do czego służy propaganda?

Do narzucania jednego obrazu świata i ukrywania niewygodnej prawdy.

Czym jest cenzura?

Kontrolą tego, co wolno wydrukować, powiedzieć i pokazać.

Kto przejął władzę we Włoszech w 1922 r.?

Benito Mussolini po marszu na Rzym.

Kiedy Hitler został kanclerzem Niemiec?

W styczniu 1933 r.

Co wprowadziły ustawy norymberskie z 1935 r.?

Odebrały niemieckim Żydom prawa obywatelskie.

Kto rządził ZSRR po Leninie?

Józef Stalin.

Co to była kolektywizacja?

Przymusowe odbieranie chłopom ziemi i łączenie gospodarstw w kołchozy.

Co to był Wielki Głód na Ukrainie?

Wywołana polityką władz klęska głodu z lat 1932–1933; zginęły miliony ludzi.

1. Totalitaryzm to ustrój, w którym:

1. działa wiele partii
2. państwo kontroluje całe życie obywatela
3. władzę sprawuje król
4. sądy są niezależne

2. Hitler został kanclerzem Niemiec w roku:

1. 1929
2. 1933
3. 1935
4. 1938

3. Wielki Głód na Ukrainie miał miejsce w latach:

1. 1917–1918
2. 1922–1923
3. 1932–1933
4. 1936–1938

4. Wielki kryzys gospodarczy zaczął się w roku:

1. 1918
2. 1929
3. 1933
4. 1939

5. Rewolucja bolszewicka wybuchła w roku:

1. 1905
2. 1914
3. 1917
4. 1922