Polska pod okupacją i Polskie Państwo Podziemne

Historia, klasa 8 · 1939–1945

Najważniejsze w skrócie

Po klęsce we wrześniu 1939 r. ziemie polskie podzielili dwaj najeźdźcy. Zachód i północ Niemcy wcielili wprost do Rzeszy, w centrum utworzyli Generalne Gubernatorstwo, a wschód zajął Związek Radziecki. Polska jako państwo nie skapitulowała — rząd działał na uchodźstwie, najpierw we Francji, potem w Londynie.

Obie okupacje uderzyły przede wszystkim w tych, którzy mogli poprowadzić naród: nauczycieli, księży, oficerów, urzędników. Niemcy prowadzili łapanki, wywózki na roboty i egzekucje, aresztowali profesorów Uniwersytetu Jagiellońskiego, zakazali polskich szkół średnich. Sowieci masowo wywozili rodziny na Syberię i do Kazachstanu, a wiosną 1940 r. wymordowali w Katyniu i innych miejscach tysiące polskich oficerów.

Na okupowanych ziemiach Niemcy przeprowadzili Zagładę — planową eksterminację Żydów. Zamykali ich w gettach, a następnie mordowali w obozach zagłady zbudowanych na okupowanych ziemiach polskich; zginęło około trzech milionów polskich Żydów. Odpowiedzią była walka: powstanie w getcie warszawskim (1943), a wcześniej i później działalność Polskiego Państwa Podziemnego — jedynej takiej struktury w Europie, z własnym wojskiem (Armia Krajowa), sądami, tajnym nauczaniem i prasą. Jego największym zrywem było Powstanie Warszawskie 1944 r. Ratujących Żydów Polaków upamiętnia tytuł Sprawiedliwych wśród Narodów Świata, którym uhonorowano ich najliczniejszą grupę na świecie.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami

Ważne daty

Ważne postacie

Pojęcia

Kto podzielił między siebie ziemie polskie w 1939 r.?
III Rzesza i Związek Radziecki.
Czym było Generalne Gubernatorstwo?
Obszarem okupowanej Polski, którym Niemcy zarządzali osobno, bez wcielania do Rzeszy.
Czy Polska skapitulowała w 1939 r.?
Nie — państwo działało dalej przez rząd na uchodźstwie i struktury podziemne.
Gdzie działał polski rząd w czasie wojny?
Najpierw we Francji, po jej klęsce w Londynie.
Co to była łapanka?
Nagłe otoczenie ulicy i zabranie przypadkowych przechodniów na roboty lub do obozu.
Kogo w pierwszej kolejności uderzały obie okupacje?
Inteligencję: nauczycieli, księży, oficerów, urzędników.
Czym była Sonderaktion Krakau?
Podstępnym aresztowaniem profesorów Uniwersytetu Jagiellońskiego w 1939 r.
Co wydarzyło się w Katyniu wiosną 1940 r.?
Sowieci wymordowali tysiące wziętych do niewoli polskich oficerów.
Dokąd Sowieci wywozili polskie rodziny?
Na Syberię i do Kazachstanu, w głąb ZSRR.
Co to było getto?
Zamknięta, pilnowana dzielnica, do której Niemcy spędzali ludność żydowską.
Czym była Zagłada (Holokaust)?
Planową eksterminacją Żydów przeprowadzoną przez Niemcy.
Ilu polskich Żydów zginęło w czasie wojny?
Około trzech milionów.

Sprawdź się

1. Ziemie polskie w 1939 r. podzieliły między siebie:

  1. Niemcy i Węgry
  2. Niemcy i ZSRR
  3. ZSRR i Czechosłowacja
  4. Niemcy i Litwa
Pokaż odpowiedź

B. Niemcy i ZSRR — ZSRR wkroczył 17 września 1939 r.

2. Sonderaktion Krakau dotyczyła:

  1. profesorów Uniwersytetu Jagiellońskiego
  2. kolejarzy
  3. górników
  4. harcerzy
Pokaż odpowiedź

A. profesorów Uniwersytetu Jagiellońskiego — Niemcy podstępnie aresztowali kadrę uczelni.

3. Zagłada (Holokaust) oznacza:

  1. przymusowe roboty
  2. planową eksterminację Żydów
  3. wysiedlenie chłopów
  4. konfiskatę majątków
Pokaż odpowiedź

B. planową eksterminację Żydów — Zginęło około trzech milionów polskich Żydów.

4. Tajne nauczanie było potrzebne, ponieważ:

  1. brakowało nauczycieli
  2. Niemcy zamknęli polskie szkoły średnie i wyższe
  3. zabrakło budynków
  4. uczniowie pracowali
Pokaż odpowiedź

B. Niemcy zamknęli polskie szkoły średnie i wyższe — Lekcje prowadzono w mieszkaniach, w małych grupach.

5. Sprawiedliwi wśród Narodów Świata to tytuł dla:

  1. żołnierzy AK
  2. osób ratujących Żydów z narażeniem życia
  3. dyplomatów
  4. nauczycieli tajnych kompletów
Pokaż odpowiedź

B. osób ratujących Żydów z narażeniem życia — Tytuł przyznaje izraelski instytut Jad Waszem.

Więcej pytań — razem 52 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami