Prawda czy fałsz w internecie

Informatyka, klasa 3 · Internet

Najważniejsze w skrócie

W internecie każdy może coś napisać albo wrzucić zdjęcie. Dlatego nie wszystko, co tam przeczytasz, jest prawdą — ktoś mógł się pomylić, zażartować albo specjalnie skłamać. Nieprawdziwą wiadomość, która udaje prawdziwą, nazywamy fałszywą wiadomością (fake news).

Zanim w coś uwierzysz, sprawdź to w kilku miejscach: na innej stronie, w encyklopedii albo w książce. Zastanów się, kto to napisał i kiedy. Jeśli niezwykłą wiadomość podaje tylko jedna strona, a inne o niej milczą, to sygnał ostrzegawczy.

Zdjęcia i filmy też można przerobić w programie: dokleić coś, czego nie było, albo zmienić kolory. Tytuły z wykrzyknikami w rodzaju „SZOK!” mają tylko zachęcić do kliknięcia. Gdy nie wiesz, czy coś jest prawdą, zapytaj rodzica albo nauczyciela i nie wysyłaj tego dalej.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami

Ważne daty

Ważne postacie

Pojęcia

Czy wszystko w internecie jest prawdą?
Nie — każdy może tam napisać coś nieprawdziwego.
Co to jest fałszywa wiadomość?
Nieprawdziwa wiadomość, która udaje prawdziwą.
Jak sprawdzić, czy informacja jest prawdziwa?
Poszukać jej w kilku innych miejscach, np. w encyklopedii.
Kogo zapytać, gdy nie wiem, czy coś jest prawdą?
Rodzica, nauczyciela albo innego zaufanego dorosłego.
Czy zdjęcie zawsze pokazuje prawdę?
Nie — zdjęcie można przerobić w programie komputerowym.
Co to jest przerobione zdjęcie?
Zdjęcie zmienione w programie, np. z doklejonym zwierzęciem.
Po co ktoś pisze „SZOK!” w tytule?
Żeby jak najwięcej osób kliknęło.
Co zrobić z wiadomością, której nie sprawdziłem?
Nie wysyłać jej dalej.
Dlaczego ważne jest, kto napisał tekst?
Bo znawca rzadziej się myli niż ktoś przypadkowy.
Dlaczego warto patrzeć na datę wiadomości?
Bo stara wiadomość mogła przestać być prawdziwa.
Czy żart w internecie to kłamstwo?
Nie, ale trzeba rozpoznać, że to żart, a nie prawdziwa wiadomość.
Co to jest źródło informacji?
Miejsce, z którego pochodzi wiadomość, np. książka albo strona.

Sprawdź się

1. Czy wszystko, co jest w internecie, jest prawdą?

  1. Tak, bo internet sam to sprawdza
  2. Tak, jeśli obok jest zdjęcie
  3. Nie, tam są same kłamstwa
  4. Nie, bo każdy może tam pisać
Pokaż odpowiedź

D. Nie, bo każdy może tam pisać — W sieci są i prawdziwe, i fałszywe wiadomości, bo nikt nie sprawdza wszystkich wpisów.

2. Kogo najlepiej zapytać, gdy nie wiesz, czy wiadomość jest prawdziwa?

  1. Nieznajomego z czatu
  2. Gracza z twojej gry
  3. Rodzica lub nauczyciela
  4. Nikogo, sam zgadnę
Pokaż odpowiedź

C. Rodzica lub nauczyciela — Dorosły, któremu ufasz, pomoże poszukać źródeł i ocenić wiadomość.

3. Dostałeś łańcuszek: „Wyślij do 10 osób, bo stanie się coś złego”. Co robisz?

  1. Nie wysyłam i mówię dorosłemu
  2. Szybko wysyłam go 10 osobom
  3. Wysyłam go, ale tylko 5 osobom
  4. Odsyłam go temu, kto go wysłał
Pokaż odpowiedź

A. Nie wysyłam i mówię dorosłemu — Nic złego się nie stanie, a rozsyłając łańcuszek, straszysz kolejne osoby.

4. Po co ktoś pisze tytuł wielkimi literami z wykrzyknikami?

  1. Żeby tekst był prawdziwy
  2. Żeby więcej osób kliknęło
  3. Żeby łatwiej się czytało
  4. Bo tak każe każda szkoła
Pokaż odpowiedź

B. Żeby więcej osób kliknęło — Krzyk w tytule ma przyciągnąć wzrok, ale nie mówi nic o tym, czy tekst jest prawdziwy.

5. Dlaczego nie warto rozsyłać niesprawdzonych wiadomości?

  1. Bo zabraknie nam baterii
  2. Bo internet się zepsuje
  3. Bo kolega tego nie przeczyta
  4. Bo możemy rozsiać kłamstwo
Pokaż odpowiedź

D. Bo możemy rozsiać kłamstwo — Każde przesłanie dalej sprawia, że nieprawdę widzi coraz więcej osób.

Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami