Szyfry i tajne wiadomości

Informatyka, klasa 3 · Algorytmy

Najważniejsze w skrócie

Szyfr to sposób zapisania wiadomości tak, żeby przeczytał ją tylko ten, kto zna tajemnicę. Zamianę zwykłego tekstu na tajny nazywamy szyfrowaniem, a odczytanie go z powrotem — odszyfrowaniem.

W szyfrze przesunięcia o 1 każdą literę zamieniamy na następną w alfabecie (bez polskich liter): A na B, B na C, a ostatnie Z na A. Słowo KOT zapisane tym szyfrem to LPU. Żeby odczytać wiadomość, cofamy każdą literę o jedno miejsce.

W szyfrze obrazkowym każdą literę zastępuje rysunek albo znaczek. Zasadę zamiany nazywamy kluczem — nadawca i odbiorca muszą znać ten sam klucz. Szyfrowanie to też algorytm: dla każdej litery wykonujemy te same kroki.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami

Ważne daty

Ważne postacie

Pojęcia

Co to jest szyfr?
Sposób zapisu, który ukrywa treść wiadomości przed obcymi.
Co to jest szyfrowanie?
Zamiana zwykłego tekstu na tajny według klucza.
Co to jest odszyfrowanie?
Zamiana tajnej wiadomości z powrotem na zwykły tekst.
Co to jest klucz szyfru?
Zasada zamiany liter, którą znają nadawca i odbiorca.
Jak działa szyfr przesunięcia o 1?
Każdą literę zamieniamy na następną w alfabecie.
Na co zamienia się Z w szyfrze przesunięcia o 1?
Na A — wracamy na początek alfabetu.
Jak zaszyfrować słowo KOT przesunięciem o 1?
LPU.
Jak odszyfrować wiadomość zapisaną przesunięciem o 1?
Każdą literę cofamy o jedno miejsce w alfabecie.
Co znaczy tajna wiadomość EPN (przesunięcie o 1)?
DOM.
Jak działa szyfr obrazkowy?
Każdą literę zastępujemy rysunkiem albo znaczkiem.
Czego potrzeba, żeby odczytać szyfr obrazkowy?
Tabelki z kluczem: który obrazek oznacza którą literę.
Dlaczego klucza nie zdradzamy wszystkim?
Bo każdy, kto go zna, przeczyta tajną wiadomość.

Sprawdź się

1. Zaszyfruj słowo LAS przesunięciem o 1.

  1. KZR
  2. MBT
  3. MAT
  4. LBS
Pokaż odpowiedź

B. MBT — L zmienia się w M, A w B, a S w T — zmieniamy wszystkie litery, nie tylko jedną.

2. Odszyfrowanie to…

  1. Odczytanie tajnej wiadomości
  2. Ukrycie treści przed innymi
  3. Wymyślanie nowego klucza
  4. Wysyłanie listu pocztą
Pokaż odpowiedź

A. Odczytanie tajnej wiadomości — Odbiorca używa klucza, żeby z tajnego zapisu znów zrobić zwykły tekst.

3. Kolega przysłał ci szyfr obrazkowy, ale nie masz tabelki z kluczem. Co wtedy?

  1. Od razu go przeczytasz
  2. Trudno ci go odczytać
  3. Wiadomość sama zniknie
  4. Szyfr zmieni się w tekst
Pokaż odpowiedź

B. Trudno ci go odczytać — Bez klucza nie wiesz, który obrazek oznacza którą literę, więc musisz zgadywać.

4. W harcerskim szyfrze GA-DE-RY-PO-LU-KI litera G zamienia się na…

  1. H
  2. E
  3. G
  4. A
Pokaż odpowiedź

D. A — G i A tworzą parę GA, a litery z jednej pary zamieniają się miejscami.

5. Odszyfruj słowo UBUB (przesunięcie o 1).

  1. TATA
  2. VCVC
  3. TABA
  4. SZSZ
Pokaż odpowiedź

A. TATA — U cofnięte o jedno miejsce to T, a B to A — trzeba cofnąć wszystkie cztery litery.

Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami