Prawo autorskie i licencje
Informatyka, klasa 6 · Bezpieczeństwo
Najważniejsze w skrócie
Każdy tekst, zdjęcie i utwór ma autora, który ma do niego prawa. Nie wolno wziąć cudzej pracy i podać jej za własną — to plagiat.
Licencja mówi, co wolno zrobić z cudzym dziełem. Creative Commons pozwala korzystać na jasnych warunkach, zwykle z obowiązkiem podania autora.
Domena publiczna to utwory, do których prawa majątkowe wygasły. Można z nich korzystać swobodnie, ale nadal wypada wskazać autora.
Ważne daty
- CC BY — wolno korzystać z podaniem autora
- CC BY-SA — na tych samych warunkach
- CC BY-NC — użytek niekomercyjny
- 70 lat — po śmierci autora wygasają prawa majątkowe
- PD — domena publiczna
Ważne postacie
- Autor — twórca utworu
- Licencja — zasady korzystania z utworu
- Domena publiczna — utwory bez praw majątkowych
- Plagiat — przypisanie sobie cudzej pracy
Pojęcia
- Co to plagiat?
- Podanie cudzej pracy za własną.
- Co oznacza licencja CC BY?
- Można korzystać, podając autora.
- Co to domena publiczna?
- Utwory, do których wygasły prawa majątkowe.
- Kiedy wygasają prawa majątkowe?
- Zwykle 70 lat po śmierci autora.
- Co znaczy NC w licencji?
- Tylko użytek niekomercyjny.
- Co znaczy SA?
- Udostępnij na tych samych warunkach.
- Jak poprawnie użyć cudzego zdania?
- Jako cytat w cudzysłowie ze wskazaniem źródła.
- Czy prawa osobiste autora wygasają?
- Nie, autorstwo zostaje na zawsze.
- Co oznacza skrót ND w licencji Creative Commons?
- Zakaz tworzenia przeróbek — utwór wolno rozpowszechniać tylko bez zmian.
- Po ilu latach wygasają prawa majątkowe autora?
- Po siedemdziesięciu latach od jego śmierci.
- Co to jest bibliografia?
- Spis wykorzystanych źródeł, umieszczany na końcu pracy.
- Jak traktujemy zdjęcie bez podanej licencji?
- Jako chronione prawem autorskim — brak informacji nie oznacza zgody.
Sprawdź się
1. Plagiat to:
- Cytowanie ze źródłem
- Podanie cudzej pracy za swoją
- Kopiowanie pliku
- Tworzenie kopii zapasowej
Pokaż odpowiedź
B. Podanie cudzej pracy za swoją — Plagiat narusza prawa autorskie i jest nieuczciwy.
2. Cytat należy:
- Ukryć
- Oznaczyć i podać źródło
- Przetłumaczyć
- Skrócić do słowa
Pokaż odpowiedź
B. Oznaczyć i podać źródło — Poprawny cytat to nie plagiat.
3. Utwór na licencji CC0…
- Wymaga zgody autora
- Można wykorzystać bez dodatkowych warunków
- Jest zakazany w szkole
- Wymaga opłaty
Pokaż odpowiedź
B. Można wykorzystać bez dodatkowych warunków — Podanie autora nadal jest w dobrym tonie, choć nie jest wymagane.
4. Muzyka pobrana z serwisu streamingowego użyta w naszym filmie…
- Jest zawsze dozwolona
- Wymaga sprawdzenia licencji
- Nie ma autora
- Jest w domenie publicznej
Pokaż odpowiedź
B. Wymaga sprawdzenia licencji — Do filmów lepiej użyć muzyki oznaczonej jako wolna do wykorzystania.
5. Zdjęcie zrobione samodzielnie na szkolnej wycieczce:
- nie podlega prawu autorskiemu
- jest utworem, do którego prawa ma jego autor
- automatycznie należy do szkoły
- od razu trafia do domeny publicznej
Pokaż odpowiedź
B. jest utworem, do którego prawa ma jego autor — Prawo autorskie chroni utwór od chwili powstania.
Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.
▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami