Bazy danych
Informatyka, klasa 8 · Dane
Najważniejsze w skrócie
Baza danych to uporządkowany zbiór informacji. W bazie relacyjnej dane trzymamy w tabelach: kolumny to pola (imię, klasa), wiersze to rekordy (jeden uczeń).
Klucz główny jednoznacznie identyfikuje rekord — nie może się powtarzać ani być pusty. Numer w dzienniku albo PESEL to typowe klucze; imię nie jest dobrym kluczem, bo się powtarza.
Bazę przeszukujemy zapytaniami: filtrowanie (pokaż uczniów z klasy 6a), sortowanie (według nazwiska) i podsumowania (ile uczniów w klasie). Arkusz nadaje się do małych zbiorów, baza — do dużych i współdzielonych.

Ważne daty
- Tabela — zbiór rekordów jednego rodzaju
- Pole (kolumna) — jedna cecha, np. nazwisko
- Rekord (wiersz) — jeden obiekt, np. uczeń
- Klucz główny — unikalny, niepusty identyfikator
- Zapytanie — filtruje i sortuje dane
Ważne postacie
- Baza danych — uporządkowany zbiór informacji
- Rekord — jeden wiersz danych
- Klucz główny — unikalny identyfikator rekordu
- Zapytanie — wybiera dane spełniające warunek
Pojęcia
- Co to baza danych?
- Uporządkowany zbiór informacji, który można szybko przeszukiwać.
- Co to rekord?
- Jeden wiersz tabeli — dane o jednym obiekcie.
- Co to pole?
- Kolumna tabeli — jedna cecha, np. nazwisko.
- Co to klucz główny?
- Pole jednoznacznie identyfikujące rekord, unikalne i niepuste.
- Czy imię jest dobrym kluczem głównym?
- Nie — imiona się powtarzają.
- Do czego służy zapytanie?
- Do wybierania, filtrowania i sortowania danych.
- Kiedy arkusz wystarczy zamiast bazy?
- Przy małych zbiorach danych używanych przez jedną osobę.
- Co znaczy, że baza jest relacyjna?
- Że dane są w powiązanych ze sobą tabelach.
- Co łączy dwie tabele w bazie relacyjnej?
- Klucz obcy wskazujący na klucz główny drugiej tabeli.
- Dlaczego PESEL nadaje się na klucz główny?
- Bo jest niepowtarzalny — jednoznacznie wskazuje jedną osobę.
- Czym grozi powtarzanie tych samych danych w wielu tabelach?
- Niespójnością — poprawka w jednym miejscu nie trafia do pozostałych.
- Kiedy baza danych jest lepsza od arkusza?
- Gdy danych jest bardzo dużo i korzysta z nich wiele osób naraz.
Sprawdź się
1. Klucz główny musi być…
- Krótki
- Unikalny i niepusty
- Tekstem
- Liczbą ujemną
Pokaż odpowiedź
B. Unikalny i niepusty — Unikalność i niepustość to wymóg klucza.
2. Zapytanie pozwala…
- Zmienić kolor tabeli
- Wybrać i posortować dane
- Wydrukować bazę
- Usunąć bazę
Pokaż odpowiedź
B. Wybrać i posortować dane — Zapytanie wybiera dane spełniające warunek.
3. Powtarzanie tych samych danych w wielu tabelach…
- Przyspiesza bazę
- Grozi niespójnością
- Zmniejsza rozmiar bazy
- Jest zalecane
Pokaż odpowiedź
B. Grozi niespójnością — Poprawiony adres w jednej tabeli, a stary w drugiej — dane przestają się zgadzać.
4. Usunięcie rekordu z tabeli…
- Usuwa całą tabelę
- Usuwa jeden wiersz
- Kasuje kolumnę
- Zmienia klucz główny
Pokaż odpowiedź
B. Usuwa jeden wiersz — Struktura tabeli i pozostałe rekordy zostają.
5. Klucz główny:
- jednoznacznie identyfikuje rekord
- szyfruje dane
- sortuje tabelę
- usuwa duplikaty tekstu
Pokaż odpowiedź
A. jednoznacznie identyfikuje rekord — Klucz główny ma w każdym rekordzie inną wartość, więc pozwala wskazać dokładnie jeden wiersz, na przykład po numerze legitymacji. Szyfrowaniem danych zajmują się zupełnie inne mechanizmy.
Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.
▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami