Liczby w komputerze: bity, bajty, system szesnastkowy

Informatyka, klasa 8 · Podstawy

Najważniejsze w skrócie

Komputer przechowuje wszystko jako bity — zera i jedynki. Osiem bitów to bajt, który może mieć 2⁸ = 256 różnych wartości, od 0 do 255. Większe jednostki to kilobajt, megabajt i gigabajt; w informatyce każda kolejna jest zwykle 1024 razy większa, choć producenci dysków liczą po 1000.

W systemie dwójkowym wagi pozycji to potęgi dwójki: 128, 64, 32, 16, 8, 4, 2, 1. Na przykład 11010110₂ = 128 + 64 + 16 + 4 + 2 = 214. Zamianę dziesiętnej na dwójkową robimy dzieląc przez 2 i zapisując reszty od dołu, np. 37 = 100101₂.

System szesnastkowy ma cyfry 0–9 i A–F (A = 10, …, F = 15), a jedna jego cyfra odpowiada dokładnie czterem bitom. Dzięki temu bajt zapisujemy dwiema cyframi: 11111111₂ = FF₁₆ = 255. Tak zapisuje się kolory na stronach: #RRGGBB, gdzie każda para to ilość czerwieni, zieleni i niebieskiego od 00 do FF.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami

Ważne daty

Ważne postacie

Pojęcia

Ile różnych wartości mają razem 3 bity?
8 — od 000 do 111, czyli 2³.
Jaki jest zakres wartości jednego bajtu bez znaku?
Od 0 do 255.
Ile bitów ma jeden kilobajt (1024 bajty)?
8192 bity, bo 1024 · 8.
Dlaczego nowy dysk „1 TB” pokazuje w systemie mniej miejsca?
Producent liczy po 1000, a system po 1024, więc ta sama liczba bajtów wygląda na mniej.
Jakie cyfry ma system szesnastkowy?
0–9 oraz A, B, C, D, E, F (wartości 10–15).
Ile bitów odpowiada jednej cyfrze szesnastkowej?
Cztery, bo 2⁴ = 16.
Ile to 11010110₂ dziesiętnie?
214 (128 + 64 + 16 + 4 + 2).
Jak zapisać 37 w systemie dwójkowym?
100101₂ (32 + 4 + 1).
Ile to 2A₁₆ dziesiętnie?
42, bo 2 · 16 + 10.
Jak zapisać 255 szesnastkowo?
FF.
Jak zapisać 100 szesnastkowo?
64₁₆, bo 6 · 16 + 4 = 100.
Ile to 1010₂ szesnastkowo?
A (dziesiętnie 10).

Sprawdź się

1. Ile wartości może przyjąć liczba zapisana na 3 bitach?

  1. 3
  2. 6
  3. 9
  4. 8
Pokaż odpowiedź

D. 8 — Każdy bit podwaja liczbę możliwości: 2 · 2 · 2 = 8, od 000 do 111. Liczba 6 to błędne mnożenie 3 · 2.

2. Jak zapisać 255 w systemie szesnastkowym?

  1. FF
  2. EE
  3. F0
  4. 100
Pokaż odpowiedź

A. FF — Największa liczba na dwóch cyfrach szesnastkowych to FF = 15 · 16 + 15 = 255. Zapis 100₁₆ to już 256.

3. Jaki kolor oznacza kod #00FF00?

  1. Czerwony
  2. Niebieski
  3. Żółty
  4. Zielony
Pokaż odpowiedź

D. Zielony — Pełna wartość jest w środkowej parze, która odpowiada zieleni, a czerwień i niebieski są na zero. Żółty to #FFFF00.

4. Ile bitów ma jeden kilobajt liczony jako 1024 bajty?

  1. 1024
  2. 8000
  3. 8192
  4. 1032
Pokaż odpowiedź

C. 8192 — 1024 · 8 = 8192 bity. Wynik 8000 wyszedłby przy kilobajcie liczonym jako 1000 bajtów.

5. Dlaczego programiści lubią zapis szesnastkowy?

  1. Bo zajmuje mniej pamięci w komputerze
  2. Bo komputer liczy w nim szybciej niż w dwójkowym
  3. Bo da się w nim zapisać tylko liczby parzyste
  4. Bo dwie cyfry dokładnie opisują jeden bajt
Pokaż odpowiedź

D. Bo dwie cyfry dokładnie opisują jeden bajt — Komputer i tak przechowuje bity; zapis szesnastkowy to tylko wygodny skrót dla człowieka. Zamiast ośmiu zer i jedynek piszemy dwie cyfry.

Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami