Kamizelka
Lektury, klasa 7 · Bolesław Prus
Streszczenie
Narrator kupuje na targu starą kamizelkę i odkrywa wzruszającą historię jej dawnych właścicieli — ubogiego, chorego na gruźlicę urzędnika i jego żony.
Małżonkowie, chcąc dodać sobie otuchy, oszukiwali się nawzajem: mąż potajemnie ściągał pasek kamizelki (udając, że tyje i zdrowieje), a żona po kryjomu go popuszczała. Nowela pozytywistyczna o miłości, poświęceniu i delikatnym kłamstwie z troski o bliską osobę.

Bohaterowie
- Kamizelka — Pamiątka po zmarłym; symbol miłości i troski.
- Chory urzędnik — Ubogi mąż chory na gruźlicę.
- Żona urzędnika — Poświęca się, by dodać mężowi nadziei.
- Narrator — Kupuje kamizelkę i snuje opowieść.
Warto zapamiętać
- Kto jest autorem?
- Bolesław Prus.
- Jaki to gatunek?
- Nowela (pozytywistyczna).
- Co narrator kupuje na targu?
- Starą kamizelkę.
- Na co choruje mąż?
- Na gruźlicę.
- Co potajemnie robi mąż?
- Ściąga pasek, udając, że zdrowieje.
- Co po kryjomu robi żona?
- Popuszcza pasek, by mąż nie tracił nadziei.
- O czym jest nowela?
- O miłości, poświęceniu i troskliwym kłamstwie.
- Co symbolizuje kamizelka?
- Miłość i wzajemną troskę małżonków.
- Kim jest narrator w noweli „Kamizelka” i jaki typ narracji zastosował Prus?
- Narracja jest pierwszoosobowa. Narratorem jest sąsiad małżeństwa, zbieracz starych, pozornie bezwartościowych pamiątek, który obserwuje bohaterów i dopiero po latach opowiada ich historię.
- Jaką kompozycję ma „Kamizelka”?
- Kompozycję klamrową (ramową): utwór zaczyna się i kończy opisem kamizelki należącej do narratora, a właściwa historia małżeństwa opowiedziana jest jako retrospekcja.
- Dlaczego bohaterowie noweli nie mają imion ani nazwisk?
- Bezimienność nadaje historii wymiar uniwersalny: taki los mógł spotkać każde ubogie małżeństwo, a uwaga czytelnika skupia się na uczuciach, a nie na konkretnych osobach.
- Kim z zawodu był mąż i jak wyglądała sytuacja materialna małżeństwa?
- Był drobnym urzędnikiem pracującym w biurze. Małżonkowie żyli bardzo skromnie, wynajmowali niewielkie mieszkanie, a choroba męża szybko pogorszyła ich sytuację.
Sprawdź się
1. Kto jest autorem noweli?
- Bolesław Prus
- Henryk Sienkiewicz
- Eliza Orzeszkowa
- Stefan Żeromski
Pokaż odpowiedź
A. Bolesław Prus — Autor to Bolesław Prus.
2. Co po kryjomu robi żona?
- ściąga pasek
- popuszcza pasek
- pierze kamizelkę
- chowa ją
Pokaż odpowiedź
B. popuszcza pasek — Udaje, że mąż tyje i zdrowieje.
3. Kim jest narrator „Kamizelki”?
- Chorym mężem, który opowiada o swoim życiu
- Lekarzem leczącym bohatera
- Sąsiadem małżeństwa, który zbiera stare pamiątki
- Handlarzem starzyzną skupującym rzeczy
Pokaż odpowiedź
C. Sąsiadem małżeństwa, który zbiera stare pamiątki — Narracja jest pierwszoosobowa, a narratorem sąsiad i kolekcjoner drobiazgów, który obserwował małżeństwo i po latach opowiada ich historię.
4. Do czego służył pasek ze sprzączką umieszczony z tyłu kamizelki?
- Do regulowania szerokości kamizelki w pasie
- Do przypinania zegarka kieszonkowego
- Do zawieszania kamizelki w szafie
- Do mocowania kamizelki do spodni
Pokaż odpowiedź
A. Do regulowania szerokości kamizelki w pasie — Pasek ze sprzączką pozwalał dopasować kamizelkę do obwodu talii - i właśnie dlatego stał się miarą rzekomego tycia lub chudnięcia bohatera.
5. Czym jest puenta w noweli?
- Rozbudowanym opisem przyrody na początku utworu
- Wtrąconym komentarzem narratora o epoce
- Charakterystyką bohatera drugoplanowego
- Zaskakującym, mocnym zakończeniem, które zmienia sens całej historii
Pokaż odpowiedź
D. Zaskakującym, mocnym zakończeniem, które zmienia sens całej historii — Puenta to celne zakończenie; tutaj jest nim odkrycie, że mąż posuwał sprzączkę, a żona skracała pasek - oboje oszukiwali się przy kamizelce.
Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.
▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami