Zjawiska elektryczne i magnetyczne
Przyroda, klasa 4 · Zjawiska przyrodnicze
Najważniejsze w skrócie
Potarty o włosy balon zaczyna przyciągać skrawki papieru, a plastikowa linijka potarta o wełnę odgina cienki strumień wody. To elektryzowanie przez tarcie. Ciała naelektryzowane tak samo odpychają się, a naelektryzowane różnie — przyciągają.
Największym zjawiskiem elektrycznym w przyrodzie jest burza. Piorun to potężne wyładowanie między chmurą a ziemią. Dlatego podczas burzy wracamy do budynku lub samochodu i nigdy nie stajemy pod samotnym drzewem. Urządzeń elektrycznych nie dotykamy mokrymi rękami i nigdy nic nie wkładamy do gniazdka.
Magnes ma dwa bieguny: północny i południowy. Różnoimienne przyciągają się, jednoimienne odpychają. Magnes działa na żelazo, stal i nikiel, ale nie na drewno, szkło czy plastik. Ziemia zachowuje się jak ogromny magnes — dzięki temu igła kompasu zawsze ustawia się w stronę północy.

Pojęcia
- Jak naelektryzować balon?
- Potrzeć go o włosy albo o wełnianą tkaninę.
- Co robi naelektryzowany balon?
- Przyciąga włosy, skrawki papieru i cienki strumień wody.
- Jak zachowują się dwa ciała naelektryzowane tak samo?
- Odpychają się.
- Jakie zjawisko elektryczne obserwujemy w przyrodzie?
- Błyskawicę i piorun podczas burzy.
- Czym jest piorun?
- Ogromnym wyładowaniem elektrycznym między chmurą a ziemią.
- Gdzie schronić się podczas burzy?
- W budynku albo w samochodzie — nigdy pod samotnym drzewem.
- Podaj zasady bezpiecznego korzystania z urządzeń elektrycznych.
- Nie dotykać mokrymi rękami, nic nie wkładać do gniazdka, nie używać uszkodzonych przewodów.
- Ile biegunów ma magnes?
- Dwa: północny i południowy.
- Które bieguny magnesów się przyciągają?
- Różnoimienne — północny z południowym.
- Jakie przedmioty przyciąga magnes?
- Wykonane z żelaza, stali i niklu.
- Dlaczego igła kompasu wskazuje północ?
- Ziemia zachowuje się jak ogromny magnes.
- Gdzie w domu wykorzystano magnesy?
- W zamku drzwi lodówki, w głośnikach, na tablicy magnetycznej.
Sprawdź się
1. Balon potarty o włosy:
- przyciąga skrawki papieru
- robi się cięższy
- zmienia kolor
- sam pęka
Pokaż odpowiedź
A. przyciąga skrawki papieru — Balon się naelektryzował i działa na lekkie przedmioty.
2. Zjawiskiem elektrycznym w przyrodzie jest:
- błyskawica
- tęcza
- rosa
- mgła
Pokaż odpowiedź
A. błyskawica — Błyskawica to widoczne wyładowanie elektryczne.
3. Do gniazdka elektrycznego:
- nie wolno niczego wkładać
- można włożyć widelec
- można wlać wodę
- można wetknąć drut
Pokaż odpowiedź
A. nie wolno niczego wkładać — Każdy metalowy przedmiot w gniazdku grozi porażeniem.
4. Magnes przyciągnie:
- stalowy gwóźdź
- gumkę do ścierania
- szklankę
- kartkę papieru
Pokaż odpowiedź
A. stalowy gwóźdź — Magnes działa na żelazo, stal i nikiel.
5. Naelektryzowany grzebień odgina strumień wody, bo:
- działa na wodę siłą elektryczną
- woda jest ciepła
- grzebień jest ciężki
- woda jest magnetyczna
Pokaż odpowiedź
A. działa na wodę siłą elektryczną — Naelektryzowane ciało przyciąga drobiny wody.
Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.
▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami