Szycie i konserwacja odzieży
Technika, klasa 5 · Inżynieria materiałowa
Najważniejsze w skrócie
Podstawowe ściegi ręczne to fastryga (tymczasowe łączenie), ścieg za igłą (mocny, imituje maszynowy) i obrzucanie (zabezpiecza brzeg przed strzępieniem). Nici dobieramy do materiału — do bawełny bawełniane, do tkanin syntetycznych poliestrowe.
Na metce odzieży znajdziemy symbole konserwacji. Balia oznacza pranie, a liczba w niej maksymalną temperaturę. Trójkąt to wybielanie, kwadrat z kołem to suszenie w bębnie, żelazko to prasowanie, a koło to czyszczenie chemiczne. Przekreślony symbol zawsze oznacza zakaz.
Naprawa jest tańsza i bardziej ekologiczna niż zakup nowej rzeczy. Przyszycie guzika, zacerowanie dziury czy wymiana zamka przedłużają życie ubrania o lata.

Ważne daty
- Balia — pranie, liczba = maksymalna temperatura
- Trójkąt — wybielanie
- Kwadrat z kołem — suszenie w suszarce bębnowej
- Żelazko — prasowanie, kropki = temperatura
- Koło — czyszczenie chemiczne
Ważne postacie
- Fastryga — ścieg tymczasowy, duże ściegi
- Ścieg za igłą — mocny, przypomina maszynowy
- Obrzucanie — zabezpiecza brzeg przed strzępieniem
- Guzik — przyszywamy krzyżowo lub równolegle
Pojęcia
- Do czego służy fastryga?
- Do tymczasowego łączenia materiału przed zszyciem.
- Który ścieg ręczny jest najmocniejszy?
- Ścieg za igłą.
- Po co obrzucamy brzeg tkaniny?
- Żeby się nie strzępił.
- Co oznacza balia na metce?
- Pranie — liczba to maksymalna temperatura.
- Co oznacza przekreślony symbol na metce?
- Zakaz danej czynności.
- Co oznacza kwadrat z kołem?
- Suszenie w suszarce bębnowej.
- Jakie nici do tkanin syntetycznych?
- Poliestrowe.
- Co oznaczają kropki w symbolu żelazka?
- Dopuszczalną temperaturę prasowania.
- Co robimy z fastrygą po zszyciu?
- Usuwamy ją — to ścieg tymczasowy.
- Co to jest naddatek na szew?
- Zapas materiału poza linią szycia.
- Co to jest cerowanie?
- Naprawa dziury przez przeplatanie nitek.
- Jak dobieramy grubość igły?
- Do grubości tkaniny — im grubsza tkanina, tym większy numer igły.
Sprawdź się
1. Ścieg tymczasowy to:
- ścieg za igłą
- fastryga
- obrzucanie
- łańcuszek
Pokaż odpowiedź
B. fastryga — Fastryga trzyma materiał na czas szycia właściwego.
2. Obrzucanie brzegu zapobiega:
- gnieceniu
- strzępieniu
- farbowaniu
- kurczeniu
Pokaż odpowiedź
B. strzępieniu — Ścieg obrzucający zamyka krawędź tkaniny.
3. Fastrygę po zszyciu elementu…
- Zostawiamy na zawsze
- Usuwamy (spruwamy)
- Zaprasowujemy
- Kleimy
Pokaż odpowiedź
B. Usuwamy (spruwamy) — Fastryga tylko przytrzymuje materiał do właściwego szycia.
4. Igłę do grubej tkaniny dobieramy…
- Cieńszą
- Grubszą, o większym numerze
- Krótką
- Zawsze tę samą
Pokaż odpowiedź
B. Grubszą, o większym numerze — Za cienka igła w grubej tkaninie wygina się i łamie.
5. Naddatek na szew wynosi zwykle:
- 1 mm
- 1–1,5 cm
- 5 cm
- 10 cm
Pokaż odpowiedź
B. 1–1,5 cm — Za mały naddatek grozi wypruciem szwu.
Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.
▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami